مىشود ، خواه به كارهاى خير پرداخته باشد و خواه به كارهاى شر ، و مسئلهء كسانى كه كارهاى بد مىكنند يا در برابر مشكلات از پا درمىآيند مشكلتر است ، چه آنان دنيا و آخرت هر دو را زيان مىكنند .
«
وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ
- و كسانى را كه پيش از ايشان بودند آزموديم ، پس خدا هم كسانى را كه راست گفتند مىشناسد و هم كسانى را كه دروغ گفتند مىشناسد . » شكلها و صورتهاى فتنه با هم متفاوت است ولى اساس و جوهر آنها يكى است ، به همان گونه كه فتنههاى پيشينيان نيز مختلف بود ، و در جوامع الجامع از اين حديث ياد شده است كه : « پيش از شما اتفاق مىافتاد كه كسى را بگيرند و اره بر سرش گذارند و او را به دو نيمه تقسيم كنند ، و ترس از اين عقاب هرگز او را از دينش منصرف نمىكرد ، يا اين كه با شانههاى آهنين چندان گوشت و عصب او را پاره پاره مىكردند تا به استخوانش مىرسيد و اين عمل او را از دينش رويگردان نمىساخت » . « 4 » / 414 ما هم اكنون چيزهايى از مجاهدان استوار قرار گرفته در زير عذاب جلادان با قهرمانيهاى نادرى رو به رو مىشويم كه يقين ما را در درستى اين گونه اخبار و احاديثى افزايش مىدهد كه از بردبارى و استقامت مجاهدان پيشين ما را آگاه مىسازند .
آنان را در تابوتهاى دربسته به مدتى برابر با چند ماه يا سال قرار مىدهند ، يا در سالهاى زندان آنان را با ميخ به ديوار مىبندند و زير پاى آنان را پاك نمىكنند ، يا آنان را در حوضهاى اسيد مىافكنند ، يا به وسيلهء دستگاههاى مجهز به حسابگر ( كومپيوتر ) چنان عذاب مىدهند كه همهء قسمتهاى بدنشان گرفتار دردهاى شديد مىشود ، و هفتهها از آرامش و به خواب رفتن آنان جلوگيرى مىكنند ، يا حساسترين نقاط بدن ايشان را با سيگار افروخته مىسوزانند ، يا شرف و آبروى ايشان
هامش
( 4 ) - همان جا ، و جامع الجوامع خلاصهاى از تفسير مجمع البيان علامهء طبرسى است .