اجتماعى باطلى بوده است كه نادرستى و بطلانشان در آخرت آشكار مىشود ، و در آن كافرانى كه بتان را محور تجمع خود گرفته بودند ، يكديگر را لعنت مىكند .
/ 403 در آيات ( 36 - 40 ) كه در آنها داستانهاى عدهاى از فرستادگان بزرگوار خدا به اختصار بيان شده ، و خلاصهء گفتار در سرنوشت تكذيب كنندگان ايشان آمده ، از سنتهاى الاهى جريان يافتهء در آنان ياد مىشود - سنت انذار و سنت رفض و طرد و سنت عذاب هلاك كننده - تا مگر ما به ميانجيگرى آن داستانها به حقايق بزرگ معرفت پيدا كنيم و مخصوصا از آنچه به جهاد در راه خدا پيوستگى پيدا مىكند با خبر شويم .
پس از آن مستقيما به آيتى مىرسيم كه سوره به نام آن خوانده شده ، و شايد مهمترين بصيرتهاى سوره يا خلاصهء همه بينشهاى آن را شامل باشد ، و آن اين است كه علاقهها و دلبستگيهاى شرك آميز در بطلان آنها ، و اعتماد داشتن اصحاب آن به آنها ، و اعتماد كردنشان بر آنها عنكبوتى است كه براى خود خانهاى برگزيده در صورتى كه سستترين خانهها خانهء عنكبوت است .
چه صاحب كرامت است اين آيه ، و چه بصيرتهاى بزرگى در آن نهفته است ، و ما كه به مبارزهء با مستكبران و مترفان پرداختهايم ، چه بسيار به انديشيدن دربارهء آن نيازمنديم ! واقعيت آن مشركان را براى ما بيان مىكند ، و اين كه آن را از سستترين خانهها است ، و گردباد بى ايمانى به فرمان خدا آن را از جاى برخواهد كند .
چرا آنان چنيناند ؟ بدان جهت كه بناى آفرينش بر اساس حق است ، اما بناى آنان از بافت باطل عنكبوت است ، و از خلال اين بينش ، ذكر و يادآورى قرآن حكيم ما را از حقيقت دنيا آگاه مىسازد ، و چنان است كه اگر آن را بشناسيم مصيبتهاى آن را به آسانى تحمل مىكنيم ، و زر و زيور آن را كوچك مىشماريم ، و از مكر آن حذر و پرهيز مىكنيم ، و پوشش فريبنده از برابر چشمان ما برداشته مىشود .
آن برنامه كه سبب شناخته شدن حقيقت و دنيا براى ما مىشود ، و بر اثر پيروى از آن به چالش و مبارزه با آزمايشهايى مىشويم كه در معرض آنها قرار
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 378
مساهمون: احمد آرام
ص٣٧٨