نمىپردازند . » زبانهاى خبرها از كار مىافتد ، و چشمهاى آنها كور مىشود ، و منابع خبرى توقف پيدا مىكند ، و به همين سبب همگى دچار حيرت مىشوند و هيچ چيزى از يكديگر نمىپرسند ، بدان جهت كه همگى در جهل و نادانى همچون يكديگرند ، و اين نتيجهاى از رسايى حجت الاهى است كه مجالى براى ايشان باقى نمىگذارد تا به بهانه آوردن براى درست جلوه دادن كارهاى غلط خود متشبث شوند .
/ 360 [ 67 ] آرى ، اگر انسان مدّتى از زمان از پيروى هدايت رسالى ، يا پيوستگى به صفهاى رساليان دور بماند و گمراه شود ، ولى پس از آن توبه كند و به راه راست بازگردد ، خداوند متعال توبهء او را مىپذيرد .
«
فَأَمَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً
- و امّا آن كس كه توبه كند و ايمان آورد و به انجام دادن عمل صالح و شايسته بپردازد . » شرط پذيرفته شدن توبه بازگشت از خطا است با زدودن آثار باطنى آن از نفس با ايمان به رسالت ، و پيدا شدن آثار ظاهرى آن كه پرداختن به عمل صالح است ، چه تنها اين كافى نيست كه با خدا صفحهء حساب تازهاى باز كنيم ، بلكه بايد آن را با عمل صالح آكنده سازيم .
پس كسانى كه به گروه سپاهيان و فرمانبرداران طاغوت پيوستگى پيدا كرده بودند ، مىتوانند با تمرد نسبت به نظام فاسد ، و پيوستن به صفوف حركت اسلامى و اشتغال به عمل در آنها ، توبه كنند ، به همان گونه كه حرّ بن يزيد رياحى ( رض ) در آن هنگام كه اردوى ابن زياد را ترك كرد و در ركاب امام حسين ( ع ) جنگيد تا شهيد شد ، توبه كرده بود .
«
فَعَسى أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ
- پس اميد آن هست كه از رستگاران باشد . » قرآن كلمه « فعسى » را از آن جهت به كار مىبرد كه از آن ظاهرا امكان فهميده مىشود نه تحقق و قطعيت ، تا بزرگى گناه بر ما آشكار شود و گرفتار غرور نشويم ، يا به اميدوارى مفرطى كه بدى نتيجهء آن از بدى نتيجهء نوميد كامل از