« اى پسر نعمان ! من با يكى از شما سخنى را در ميان مىگذارم و او آن را از جانب من نقل مىكند و من با اين كار وى لعنت او را روا مىشمارم و از او بيزارى مىجويم ؛ اى پسر نعمان ! اشاعه دهنده همچون كشندهء ما با شمشير خودش نيست ، بلكه گناه او بزرگتر است ، بلكه گناه او بزرگتر است ، بلكه گناه او بزرگتر است » ، « 5 » و او گفت ( ع ) :
« به خدا سوگند كه آن كس كه جنگى بر ضد ما بر پا كند بر ما ناگوارتر از كسى نيست كه چيزى از ما بگويد كه ما آن را نپسنديم » ، « 6 » و گفت ( ع ) :
« كسى كه چيزى از امر ما را آشكار سازد ، همچون كسى است كه ما را به عمد كشته و به خطا نكشته است » ، « 7 » و در مقايسهء ايستار موسى ( ع ) در مقابل اسراييلى در دو بار ، به اين نتايج مىرسيم :
/ 287 1 - او در مرتبهء اول قبطى را كشت ، و سپس خطايش بر او آشكار شد :
فَوَكَزَهُ مُوسى فَقَضى عَلَيْهِ قالَ هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ
، اما در مرتبهء دوم ، نخست ضد اسراييلى سخن گفت :
قالَ لَهُ مُوسى إِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُبِينٌ
و سپس خواست تا خشم خود را متوجه به سوى قبطى كند :
فَلَمَّا أَنْ أَرادَ أَنْ يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَهُما . . .
و شايد اين براى آن است كه قرآن خواسته است حقيقتى را بر ما آشكار سازد كه امامان راهنما در احاديث خود دربارهء آن تأكيد كردهاند ، و آن چنين است : اسراييلى دربار دوم كه مخالف ايمنى حركت و نهضت عمل كرد ، بيشتر مستحق نكوهش و تأديب بود ، و موسى از آن جهت در آن دفعه نخست به قبطى پرداخت كه تأديب او مهمتر بود ، در صورتى كه اين بار نخست از آن روى به اسراييلى توجه كرد كه باز داشتن وى از اقدامات آميختهء به خطاى او نسبت به جنبشى مكتبى مهمتر از كشتن قبطى بود .
بلكه در بعضى از روايات آمده است كه : موسى قصد آن داشت كه خشم خود را بر
هامش
( 5 ) - بحار الانوار ، ج 78 ، ص 287 .
( 6 ) - همان كتاب ، ج 75 ، ص 74 .
( 7 ) - همان منبع ، ص 87 .