خويشاوندى وجود نداشت ، بلكه موسى با عمل و احسان خويش شايستگى اين مقام بلند را پيدا كرده بود ، و هر انسانى كه براى ديگران به عمل برخيزد ، خدا پاداش نيك به او مىدهد ، و اين حقيقت را در تاريخ مىيابيم ، مخصوصا در تاريخ پيامبران ، و حتى در زندگى روزانهء خود با آن رو به رو مىشويم ، و چنان است كه بهترين وسيلهء بندگى انسان نسبت به پروردگارش ، و در برابر آن از رحمت بى دريغ او بهرهمند شدن ، احسان و نيكوكارى نسبت به مردمان است .
اين آيه را در بسيارى از جاهاى قرآن مىيابيم ، چنان كه در سورهء يوسف خداى تعالى گفته است :
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
و ما خود مىتوانيم اين حقيقت را از راه تجربه دريابيم : به مردمان نيكى كنيم و سپس منتظر آن بمانيم كه خدا چگونه با ما معامله مىكند . صدقه دادن بر عمر مىافزايد ، و بلا را دور مىكند ، و بر مال شخص مىافزايد ، حتى اگر صدقه عبارت از دور كردن چيزى مزاحم از سر راه آمد و شد مردم بوده باشد ، يا دست كور يا كودكى را گرفتن و او را از يك طرف خيابان به طرف ديگر رساندن ، چه در صدقه شرط نيست كه حتما مال و پول بوده باشد .
هر خدمتى كه انسان براى ديگران انجام دهد ، به سرعت پاداش و جزاى آن را دريافت خواهد كرد ، تا چه رسد به اين كه سراسر زندگى خود را وقف به آن كرده باشد كه خير و صلاح مردمان را فراهم آورد . پيامبران در مصالح و منافع شخصى خويش در دنيا نمىانديشند ، بلكه دربارهء خير مردم و مصلحت رسالتى مىانديشند كه خود حامل آنند ، و در سيرهء پيامبر اكرم ما محمد ( ص ) آمده است كه : چون هنگام وفات وى فرا رسيد ، و ملك الموت براى گرفتن جان او به نزد وى آمد ، از ملك الموت پرسيد كه : آيا امت من در اين حادثه آزارى مىبينند ، و او پاسخ داد كه : آرى ، ولى خدا به من فرمان داده است كه روح تو را به آسانترين شكل آن از بدنت جدا كنم ، و رسول خدا ( ص ) به او گفت :
/ 276 « بر من سخت بگير و نسبت به امتم از سختى بكاه » .
و اين سنّت پيامبران است كه مىبايستى روش همهء كسانى باشد كه در