يك سو ما را با خدا و نامهاى نيكوى او آشنا مىسازد و احساس سپاسگزارى را در ما برمىانگيزد ، و كلمهء حمد بدون تكلفى بر زبانهاى ما جارى مىشود ، و ما چارهاى جز اين نداريم كه به نكوهش خويشتنهاى خود بپردازيم كه شقاوت و بدبختى را براى خود برگزيدهاند ، اما پروردگار با كمال تأكيد شايستهء ستايش است ، چه جهان را به رحمت خويش آفريده ، و سنتهاى خود را در آن روان ساخته ، به همان گونه كه در دلهاى ما جريانى از عقل و علم و اراده برقرار كرده است تا از همهء سنتهاى زندگى برخوردار شويم .
ولى مشكل ما ، كه از آن سنتها و اين جريان نيكو بهره برنمىگيريم ، باقى مىماند ، و به همين سبب به زودى سنت الاهى ديگرى با ما رو به رو مىشود كه همان سنت پاداش و كيفر است كه اين درس به تأكيد دربارهء آن مىپردازد .
در آن هنگام كه مردمان به فساد روى مىآورند ، چيزى از بركات رسالتهاى الاهى براى ايشان باقى نمىماند ، / 239 و تباهى در زمين منتشر مىشود ، و به گفتهء رسول ( ص ) در آن هنگام موعد ساعت فرا مىرسد ، و قيامت برپا مىشود كه از علامتها و نشانههاى آن بيرون آمدن جنبنده و جانورى از زمين است و با مردمى سخن مىگويد كه به صورت گروههاى پاكيزه و پليد در محشر حاضر مىشوند و بر ضد گروه پليدان گواهى مىدهيم كه آنان از آيات خدا دورى مىگزيدند ، و خود آنان نيز چنين گواهى مىدهند ، و محاسبه آغاز مىشود و پس از آن جزا مىرسد .
و ملاحظه مىكنيم كه قرآن در آن جا كه يادى از قيامت و روز بعث در ميان مىآيد ، حكمت خدا را يادآور ما مىشود ، پس ببينيم كه ميان ياد كرد از آخرت و يادآورى از حكمت خدا چه ارتباطى وجود دارد ؟
ما از طريق ايمان آوردن به حكمت خدا كه آثار آن را در همهء اجزاء جهان مشاهده مىكنيم ، به آخرت ايمان مىآوريم ، و چون هر چيزى را غايت و هدفى است كه به آن پايان مىپذيرد ، ناگزير مىبايستى آفرينش آدمى نيز براى هدفى بوده باشد ، و چون نيك بينديشيم خواهيم دانست كه اين هدف بعث و دوباره به زندگى بازگشتن پس از مرگ است .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 222
مساهمون: احمد آرام
ص٢٢٢