ممكن است كه از خاك بيرون آييم ؟ » آنان ، به سبب نادانى نسبت به خدا و قدرت او ، در بعث و جزا شك دارند ، و نيز به خاطر نادانيشان چنيناند .
[ 68 ] «
لَقَدْ وُعِدْنا هذا نَحْنُ وَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
- اين به ما ، و پيش از ما به پدرانمان وعده داده شده است ، و اين نيست مگر افسانههاى پيشينيان . » اساطير به معنى داستانها و گفتههاى خرافى است كه در داخل جامعه شيوع پيدا مىكند و هيچ واقعيّتى ندارد . و اگر آنان اندكى ژرفنگرى مىكردند ، از اين امر آگاه مىشدند كه در پى هر چيزى در زندگى حكمتى ايستاده است ، و سپس از همين راه به حقيقت مسئوليّت آشنا مىشدند ، و به اين كه سرايى براى جز او پاداش در آخرت وجود دارد ، و شايد اين آيه وسيلهء تفسير آيهء پيش از آن بوده باشد ، و اين مطلب را بيان كند كه سبب كورى آن انداد و كسانى از نادانان كه آنان را شريك خدا مىدانستند ، بعيد شمردن بعث و رستاخيز و پندارشان به عدم وجود آن بوده است ، چه آنان نمىدانند كه چگونه ممكن است چنين حادثهاى اتفاق بيفتد ، / 227 و آيا روا است كه شخص به محض آن كه نداند كه چگونه چيزى وجود پيدا مىكند ، و از عوامل وجود آن يا تفصيلات آن بىخبر باشد ، منكر وجود آن شود ؟ ! [ 69 ] «
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ
- بگو : در زمين گردش كنيد و بنگريد كه پايان كار گنهكاران چگونه بوده است . » هنگامى كه در زمين سير مىكنيم و به تاريخ مىنگريم ، چه چيزها را مشاهده مىكنيم ؟
آثار آن تمدنها را مىبينيم كه به سبب انحراف اهل آن نابود شده است ، و نيز به سبب طرد كردن رسالتهاى الاهى ، و در پى آن شاهد آثار كيفرى دنيوى مىشويم كه دليلى بر وجود پاداش و كيفر در آخرت است .
[ 70 ] و تو كه به آخرت ايمان دارى ، در آن هنگام كه عاقبت زشت گنهكاران را مشاهده مىكنى ، اندوهگين مباش و دربارهء آنان ميانديش :