علم غيب تنها چيزى نيست كه انسان از آينده مىداند ، بلكه معرفت چيزها به صورت ذاتى آنها نيز چنين است ، و امام امير المؤمنين ( ع ) خبرهايى از آينده داده است كه بعضى آن را علم غيب دانستهاند ، ولى از خود تمايز علم غيب را از شناخت حوادث آينده به وضوح / 225 براى مرد كلبى كه چنين تصورى داشته ، بدين گونه بيان كرده است :
« اى برادر كلبى ! اين علم غيب نيست ، بلكه تعليم گرفتن از صاحب علم است ؛ و علم غيب علم ساعت است كه خدا آن را بدين گونه توصيف كرده است :
«
إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ . . .
الآية - علم غيب در نزد خدا است و او است كه باران را فرو مىفرستد و مىداند كه در زهدانها چيست ، و هيچ كس نمىداند كه فردا چه به دست خواهد آورد و هيچ كس نمىداند كه در كدام سرزمينى از دنيا خواهد رفت . . . » پس خدا است كه از نر يا ماده بودن ، و زشت يا زيبا بودن ، و بخشنده يا بخيل ، و بدبخت يا خوشبخت بودن كودكى كه در رحم مادر است آگاهى دارد ، و مىداند كه چه كس هيزم دوزخ خواهد بود ، و چه كس در بهشت همنشين پيامبران ، پس اين است علم غيبى كه جز خدا كسى آن را نمىداند ، و جز آن چيزهايى است كه علم آن را خدا به پيامبرش آموخته و من از او فراگرفتهام ، و در حق من دعا كرد كه سينهام آن را فهم كند . « 24 » «
قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
- بگو كه : از كسانى كه در آسمانها و زميناند ، هيچ كس از غيب علم ندارد مگر خدا ، و نمىدانند كه چه وقت ( از گورها ) برانگيخته خواهند شد . » حتى مختصر شعور و آگاهى از آن ندارند كه چه وقت براى رسيدگى به حسابهاشان از گورها برمىخيزند .
[ 66 ] «
بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الْآخِرَةِ
- بلكه علم ايشان ( در دنيا ) پايان
هامش
( 24 ) - نهج البلاغة ، خطبهء 128 .