جذاميان گريبانگير تو شده است ، بلكه خيال مىكنى كه علت آن چيزى ديگر بوده است ، ولى پزشك مىداند كه عامل مرض جذام از طريق سرايت از شخص مبتلا انتقال پيدا مىكند ولى اثر آن پس از مدتى كه شمارهء عوامل مرض افزايش يافت آشكار مىشود .
گناهان به ميكروبها و ويروسها در آثار خود شباهت دارند و در جسم و روح و عقل آدمى و مجتمع او تأثير مىگذارند ، ولى اين تأثير پس از گذشت مدت زمانى آشكار مىشود . و مشكل آدمى فراموشى وى نسبت به گناهى است كه مرتكب شده ، و اين را نمىداند كه آن گناه آثارى از خود بر جاى مىگذارد كه محو نمىشود ، پس مردى كه پا به داخل جذاميخانه گذاشت مىتوانست از مرض ، پيش از ظاهر شدن ، پرهيز كند و به پزشك مراجعه كند و با مايهكوبى ضد جذام در مقابل ابتلاى اين بيمارى مصونيت پيدا كند ، و اين در زبان دين همان استغفار است ، پس در آن هنگام كه كسى مرتكب گناهى مىشود ، بايد هر چه زودتر به استغفار بپردازد تا از شر آثار آن خلاصى پيدا كند .
[ 47 ] «
قالُوا اطَّيَّرْنا بِكَ وَ بِمَنْ مَعَكَ
- ما تو را و كسانى را كه با تواند به فال بد گرفتيم . » شايد از اين روى چنين كردند كه آنان را از عاقبت بد گناهانشان بيم مىداد ، و از طبيعت انسان آن است كه با كسى كه او را مىخنداند و پيوسته هدفها و آرزوهاى او را غلغلك مىدهد انس مىگيرد ، و چنان مىپندارد كه راه زندگى فرش شدهء با گلها است ، اما آن كس كه او را بيم مىدهد و عيوب وى را برايش برمىشمارد و او را به گريه مىاندازد ، در نظر او منفور و مشئوم هرگز آرزوى ديدار او را نمىكند .
در حديثى حكيم آمده است :
« دوست تو آن كس است كه تو را به گريه مىاندازد ، نه آن كس كه مايهء خندهء تو مىشود » .
/ 205 «
قالَ طائِرُكُمْ عِنْدَ اللَّهِ
- گفت كه : فال بد شما در نزد خدا است . »