در چارچوب اين شعرا قرار نمىگيرند ؛ و از رسول اللَّه ( ص ) روايت شده است كه به حسّان بن ثابت ( شاعر ) گفت :
« به هجو كردن و بدگويى از ايشان بپرداز و روح القدس با تو است » . « 50 » [ 225 ] و از ويژگيهاى اين گروه است : بىبندوبارى آنان در سخن گفتن و مقيد نبودن به حدود شناخت يا مصلحت .
«
أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ
- آيا آنان را نمىبينى كه در هر وادى سرگردانند ؟ » / 138 آيه شايد دلالت بر آن داشته باشد كه آنان در مسير خود روش معينى براى پيشروى ندارند و بىانديشه گام برمىدارند .
[ 226 ] و از نشانههاى ايشان يكى آن است كه حرف را جانشين عمل مىسازند و هيچ مسئوليتى در برابر گفتهء خويش احساس نمىكنند .
«
وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ
- و چيزهايى مىگويند كه به آن عمل نمىكنند . » تحريك حاصل از آرزوها ، و انگيزش بر اثر خيال ، و ساختن رؤياهاى آميختهء به گل و بلبل ، همه از طبيعت فرهنگهاى مادّى است ، و معمولا دارندگان چنين فرهنگهايى از همهء مردم كمتر خود را ملتزم به چيزهايى مىكنند كه مىگويند ، و سبب آن است كه ، در تصور ايشان ، سخن جايگزين عمل است .
[ 227 ] در آيات پايانى اين سوره ، پروردگار از صفات صاحب رسالت واقعى سخن به ميان مىآورد و مىگويد :
«
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً
- مگر آنان كه ايمان آوردند و به انجام دادن كارهاى نيكو و شايسته پرداختند و از خدا فراوان ياد كردند . » صاحب رسالت در معرض فشار جريانهاى فرهنگى و نيروهاى اجتماعى
هامش
( 50 ) - همان جا .