دوّم آن كه از زمان صلح تا زمان وصيّت مالى اضافه نشده است كه در اين صورت وصيّت عرفاً قرينه بر فسخ صلح است ، پس مقدارى كه وصيّت شده اگر بيشتر از ثلث باشد ، رضايت ورثه و دخترها لازم است ( گرچه در هر صورت تصالح بين طرفين در مازاد از ثلث مطابق با احتياط است ) و اين توهّم كه مورد از قبيل هبه به ذى رحم است پس نمىشود آن را پس گرفت صحيح نيست زيرا اين قاعده در صلح جارى نمىباشد ، گرچه صلح در اينجا فايده هبه را دارد و تفصيل آن در جاى خود آمده است .
س 3 - مردى زمين كشاورزى خود را به همسرش هبه نموده ( اتّفاقاً زن پيش از شوهر فوت كرده ) و قبل از فوت وصيّت نموده ، زمين بعد از فوت من بين فرزندان دختر تقسيم شود ولى شوهر اين زمين را بعد از فوت او وقف نموده و نگذاشته وصىّ به وصيّت عمل نمايد ، آيا وقف چه صورتى دارد و وصىّ از نظر حكم شرعى چه وظيفهاى دارد ؟
ج 3 - اگر زمين هبه و قبض شده و در تصرّف و ملك همسر در آمده وصيّت ، نسبت به زمين نافذ است در صورتى كه از ثلث كل اموال مخصوص به زن بيشتر نباشد و وقف شوهر صحيح نيست زيرا استرداد هبه مقبوضه متصرّفه ، خصوصاً بعد از فوت شخص ، وجهى ندارد و اگر بيشتر از ثلث است ، نافذ بودن وصيّت نسبت به مازاد از ثلث بستگى به اجازه ورثه دارد كه از جمله خود شوهر است . والّله العالم .
س 4 - چنانچه شخص متوفّى داراى فرزندان كوچك باشد ، آيا مىشود باقى مانده ثلثى را كه وصيّت نموده برايش خرج شود ، به فرزندان او داد ؟
ج 4 - نمىشود داد مگر وصيّت نامه طورى تنظيم شده باشد كه شامل حال آنها بشود ، كه در اين صورت مانعى ندارد .
س 5 - اگر اموال متوفّى هنگام فوت يك ميليون تومان بوده و پس از دو سال دو برابر يا بيشتر شده ثلث مالى را كه وصيّت كرده برايش خرج كنيم بر كداميك از دو مبناى فوق بايد عمل شود ؟
ج 5 - اگر ثلث آن از اعيان و املاك باشد تا تبديل به نقد نشده ثلث ميّت به قيمت روز حساب مىشود و الّا ثلث همان مقدارى را كه هنگام فوت بوده بايد عمل كرد .
أجوبة المسائل (پاسخ به جديدترين استفتاءات) (فارسى) — صفحة 380
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٣٨٠