قيمتش فقط به شماره : مانند تخم مرغ ، يا به ذرع است ؛ مانند پارچه و فرش .
حال چنانچه در باب قرض هر جنسى را به ديگرى قرض بدهند به شرط زياده ، ربا بوده و آن قرض حرام و قرض دهنده مقدار زيادى را مالك نمىشود ، خواه مكيل و موزون باشد يا غير آن . در باب معامله هم اگر مكيل و موزون را با همجنس خود خريد و فروش نماييم با زياده ، ربا خواهد بود و خريد و فروش نيز حرام و باطل است و اما اگر غير مكيل و موزون را به همجنس خود به زياده معامله كنيم ربا نخواهد بود و در نتيجه اين مسأله به ميان مىآيد كه هر گاه كسى صد عدد تخم مرغ را به ديگرى قرض دهد تا مدت دو ماه مثلًا به صد و ده عدد ، ربا مىشود ، ولى اگر صد عدد تخم مرغ را به صد و ده تا به مدت دو ماه بفروشد ربا حساب نشده و معامله صحيح است ، در صورتى كه نتيجه يكى است ، ولى عنوان فرق كرده ، اگر عنوان قرض باشد ربا است و اگر خريد و فروش باشد ربا نيست و در اينجا بايد معلوم باشد كه واقع قرض غير از واقع فروش است ؛ به اين معنى كه قرض عبارت است از اينكه انسان مالى را به ديگرى بدهد به اين قصد كه آن مال در ذمه گيرنده باشد و فروش آن است كه مالى را در عوض مال ديگرى به كسى بدهد ، پس در فروش لازم است كه مال فروخته شده غير از عوض او باشد و از اينجا معلوم مىشود كه اگر مثلًا صد عدد تخم مرغ را به صد و ده عدد در ذمه بفروشد ، بايستى بين آنها امتياز باشد ، مثل اينكه صد عدد تخم مرغ بزرگ را به صد و ده عدد متوسط در ذمه بفروشد ؛ زيرا كه اگر امتياز بين آنها به وجهى نباشد بيع محقق نشده ، بلكه واقع قرض بوده و به صورت بيع است و از اين جهت معامله حرام و نسبت به زيادى باطل مىشود .
مسأله 4 - تمامى پولهاى كاغذى اعم از اسكناسهاى روسى يا دينارهاى عراقى يا ليره هاى انگليسى يا دولارهاى آمريكايى يا ريالهاى ايرانى ماليت
توضيح المسائل (فارسى) (1432 هـ) — صفحة 628
مساهمون: السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
ص٦٢٨