« پنجم » عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ، ممكن باشد و بعدا از عمل به آن عاجز شود ، از وقتى كه عاجز مىشود قسم او به هم مىخورد و همچنين است اگر عمل كردن به نذر يا قسم يا عهد به قدرى مشقت پيدا كند كه نشود آن را تحمل كرد .
مسأله 2681 - اگر پدر از قسم خوردن فرزند جلوگيرى كند ، يا شوهر از قسم خوردن زن جلوگيرى نمايد ، قسم آنان صحيح نيست .
مسأله 2682 - اگر فرزند بدون اجازه پدر و زن بدون اجازه شوهر قسم بخورد ، پدر و شوهر مىتوانند با نهى و جلوگيرى قسم آنان را به هم بزنند و همچنين است حكم كنيز و بنده نسبت به مولايشان .
مسأله 2683 - اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى يا ندانستن به قسم عمل نكند كفاره بر او واجب نيست و همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد و قسمى كه آدم وسواسى مىخورد ، مثل اينكه مىگويد واللَّه الآن مشغول نماز مىشوم و بواسطه وسواس بودن مشغول نمىشود ، اگر وسواس بودن او طورى باشد كه بى اختيار به قسم عمل نكند كفاره ندارد .
مسأله 2684 - كسى كه قسم مىخورد حرف من راست است چنانچه حرف او راست باشد قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ مىباشد ، ولى اگر براى اينكه خودش يا مسلمان ديگرى را از شر ظالمى نجات دهد ، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد ، بلكه گاهى واجب مىشود ، اما اگر بتواند توريه كند ؛ يعنى موقع قسم خوردن طورى نيّت كند كه دروغ نشود ، بهتر اين است كه توريه نمايد مثلًا اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيت كند و از انسانى بپرسد كه او را ديدهاى و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد ، بگويد او را نديدهام و قصد كند كه از پنج دقيقه پيش نديدهام .
توضيح المسائل (فارسى) (1432 هـ) — صفحة 588
مساهمون: السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
ص٥٨٨