داشته باشد بر آن اضافه كند ، مثلًا يك من گندم و يك دستمال را به يك من و نيم بفروشد ، اشكال ندارد و همچنين است اگر از هر دو طرف چيزى زياد كنند ؛ مثلًا يك من گندم و يك دستمال را به يك من و نيم گندم و يك دستمال بفروشد .
مسأله 2083 - اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر و ذرع مىفروشند ، يا چيزى را كه مثل گردو و تخم مرغ با شماره معامله مىكنند ، بفروشد و زيادتر بگيرد ؛ مثلًا ده تا تخم مرغ بدهد و يازده تا بگيرد اشكال ندارد ، ولى چنانچه مثلًا ده عدد تخم مرغ را به يازده عدد در ذمه بفروشد لازم است كه بين آنها امتياز باشد ؛ مثلًا ده عدد تخم مرغ بزرگ را به يازده عدد متوسط در ذمه بفروشد ؛ زيرا كه اگر بين آنها هيچ امتيازى نباشد خريد و فروش محقق نمىشود بلكه واقع معامله قرض است اگر چه به لفظ خريد و فروش باشد و بدين جهت معامله حرام و شرط زياده باطل است و از اين قبيل است فروختن اسكناس نقداً به زيادتر از آن از همان جنس به مدت ، ولى اگر بين آنها امتيازى باشد ؛ مثل اسكناس و ريال با دولار يا پوند اشكالى ندارد .
مسأله 2084 - جنسى را كه در غالب شهرها با وزن يا پيمانه مىفروشند و در بعضى از شهرها با شماره معامله مىكنند ، احتياط واجب آن است كه آن جنس را به زيادتر از آن نفروشند و در صورتى كه شهرها مختلف باشند و چنين غلبهاى در بين نباشد حكم آن در هر شهرى بر طبق معمول آن شهر است .
مسأله 2085 - اگر چيزى را كه مىفروشد و عوضى را كه مىگيرد از يك جنس نباشد ، زيادى گرفتن اشكال ندارد ، پس اگر يك من برنج بفروشد و دو من گندم بگيرد معامله صحيح است .
مسأله 2086 - جنسى را كه مىفروشد و عوضى را كه مىگيرد ، اگر از يك چيز عمل آمده باشد ، بايد در معامله زيادى نگيرد ، مثلًا اگر يك من شير گاو
توضيح المسائل (فارسى) (1432 هـ) — صفحة 439
مساهمون: السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
ص٤٣٩