بشهادة واحد حتى يكون معه آخر ، و قد قضى رسول اللّه ( ص ) بشهادة واحدٍ و يمين ، فهذه ثنتان ، ثم أتيتك بقنبر فشهد أنها درع طلحة أخذت غلولًا يوم البصره ، فقلت : هذا مملوك ، و ما بأس بشهادة المملوك اذا كان عدلًا ، ثم قال : ويلك - او ويحك - إنّ امام المسلمين يؤمن من أمورهم على ما هو أعظم من هذا . . . » « 1 »
( حكم بن عتيبه و سلمة بن كهل بر امام باقر ( ع ) وارد شدند و دربارهء شاهد و سوگند از آن حضرت پرسشهايى داشتند حضرت در پاسخ فرمود : رسول خدا ( ص ) بدان قضاوت فرمود و على ( ع ) نيز در كوفه برايتان طبق آن قضاوت كرد ، گفتند : اين بر خلاف قرآن است ، حضرت فرمود : كجاى آن مخالف قرآن است ؟ گفتند : خداوند مىفرمايد :
« وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ »
امام ( ع ) فرمود : معناى اين گفتهء خداى متعال
« وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ »
اين است كه گواهى يك نفر و يك سوگند را نپذيريد ؟ سپس فرمود :
على ( ع ) در مسجد كوفه نشسته بود كه عبد الله بن فضل تميمى درحالىكه زرهء طلحه را با خود داشت از كنار حضرت گذشت ، على ( ع ) فرمود : اين زره طلحه است كه در كارزار بصره ( جنگ جمل ) از غنايم ربوده شد ، عبد الله بن فضل به آن حضرت گفت : آن قاضى را كه براى مسلمانها برگزيدهاى ، ميان من و خودت داور قرار بده ، آن حضرت شريح قاضى را حَكَم بين او و خود قرار داد ، على ( ع ) فرمود : اين زره از آنِ طلحه است كه در معركهء بصره ( جنگ جمل ) از غنايم ربوده شده است ، شريح به حضرت گفت : بر آنچه كه مىگويى شاهد بياور ، حضرت فرزندش امام حسن را نزد او آورد و وى شهادت داد كه زره از آن طلحه بوده و در جنگ جمل از غنايم ربوده شده است شريح گفت : اين يك شاهد است ، و من به يك شاهد حكم نمىكنم مگر اينكه ديگرى هم با او باشد .
حضرت قنبر را فراخواند و او نيز گواهى داد كه زره مربوط به طلحه است و در جنگ جمل از جملهء غنايم ناپديد شده است ، شريح گفت : اين شخص هم برده است و من به گواهى برده ، قضاوت نمىكنم . وى گفت : على ( ع ) خشمگين شد و فرمود : زره از آنِ تو باشد ، اين قاضى در سه مرحله به جور و ستم قضاوت كرد ، او گفت : شريح از جا برخاست و گفت : هرگز ميان هيچ دو نفرى قضاوت نخواهم كرد مگر اين كه مرا آگاه كنى كه چرا و چگونه سه بار ظالمانه قضاوت كردم ؟ حضرت به دو فرمود : واى بر تو ، وقتى من به تو خبر دادم كه اين زره طلحه بوده و در كارزار بصره از جمع غنايم ناپديد شده است ، تو گفتى : براى گفتههايت شاهد بياور ، حال آنكه رسول خدا ( ص ) فرمود :
هامش
( 1 ) « وسائل » ، 18 / 194 .