زيرا آزار رساندن به محكوم ، بخشى از كيفر است و اجراى كيفر نيز با همهء اجزاء و لوازم آن واجب است . بر اين پايه ، منع محكوم از بىحس كردن خود نيز واجب خواهد بود .
پاسخ : اين اشكال به رغم ظاهر فنى كه دارد ، وارد نيست زيرا حرمت آزاررسانى به به محكوم همان گونه كه جزئيت آزاررسانى را از كيفر مقرر نفى مىكند ، ملازم بودن آن را با بعضى از مصاديق يا مراتب كيفر مقرر كه حاكم در انتخاب آن مخير است ، نيز نفى مىكند . بنابراين نهايت چيزى كه با اطلاق ادلهء حدود ثابت مىشود آن است كه حاكم در مقام اجراى حد قتل يا قطع عضو ، مخير است كه اين كيفر را به صورت دردناك - به اندازهء متعارف - اجرا كند يا به صورت بىدرد و ملزم نيست كيفر را به صورت بدون درد اجرا كند همچنانكه بر او واجب نيست كه حتماً آن را به صورت دردناك اجرا كند . پس ، كيفر از اين اين جنبه دقيقاً تخييرى است و در نتيجه نه محكوم حق دارد بىحس كردن خود را مطالبه كند و نه بر حاكم واجب است اين كار را انجام دهد . در عين حال ، دليلى بر وجوب منع محكوم از بىحس كردن خودش وجود ندارد ؛ زيرا دردناك بودن كيفر لزوماً جزء كيفر نيست .
آرى ، لازمه تخيير ياد شده آن است كه منع محكوم از بىحس كردن خودش ، جايز باشد ، بدين معنا كه حاكم مىتواند به او اجازهء اين كار را ندهد و يا به او مهلت انجام اين كار را نداده و حدّ را براى انجام عمل بىحسى او را به تأخير نيندازد . حاكم مىتواند حد را فوراً و قبل از آنكه محكوم بدن خود را بىحس كند به اجرا در آورد . بلكه اگر مهلت دادن به محكوم براى بىحس كردن خود ، به معناى تعطيل شدن حد در آن مدت از زمان باشد ، چه بسا بتوان گفت كه حرام است . دليل حرمت آن ، رواياتى است كه هيچ مهلتى را در اجراى حدود جايز نمىدانند . با توجه به آنچه گفته شد ، دربارهء منع محكوم از بىحس كردن خود ، سه احتمال وجود دارد :
1 - منع محكوم از بىحس كردن خود حرام است ؛ زيرا هر چيزى كه سبب تخفيف درد كيفر شود - مثل بىحسى - واجب است چرا كه دردناك بودن كيفر ، امرى زايد بر اصل كيفر مىباشد .
2 - منع او از بىحس كردن خود ، واجب است ؛ زيرا تخفيف درد كيفر حرام است چرا كه دردناك بودن كيفر ، بخشى از اصل كيفر است .
3 - منع او جايز است ؛ زيرا آنچه از ادله و سيره به دست مىآيد اين است كه اجراى حد مقيد به عدم احساس درد نيست و بر حاكم حرام نيست كه حد را به طور دردناك اجرا كند . چه ، در غير اين صورت لازم مىآيد تمام حدودى كه در زمانهاى گذشته اجرا مىشد ، حرام باشد . اگر اجراى حد مقيد به عدم احساس درد مىبود ، لازم بود شارع
بايسته هاى فقه جزاء (فارسى) — صفحة 346
مساهمون: السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
ص٣٤٦