هشيار شده سپس حد زده مىشود . « 1 »
سلّار در مراسم :
شراب خواران در حال مستى تازيانه زده نمىشود . . . « 2 »
قاضى ابن برّاج در مهذب :
تا وقتى كه شراب خوار ، مست است ، حد بر او زده نمىشود ، پس از هوشيارى او را حد مىزنند . « 3 »
محقق در شرايع :
شراب خوار را لخت كرده و بر پشت و شانهاش مىزنند و بر صورت و عورت او تازيانه زده نمىشود . بر شراب خوار حد زده نمىشود مگر پس از هشيارى . « 4 »
علامه حلّى در قواعد :
بر شراب خوار در حال مستى حد زده نمىشود ، بلكه تا زمانى كه هشيار شود ، حد به تأخير مىافتد . « 5 »
صاحب جواهر ضمن شرح عبارت شرايع مىگويد :
اختلافى در اين مسأله نيست كه حد بر مست جارى نمىشود تا زمانى كه هشيار گردد . تا اينكه فايدهء حد كه همان بازداشتن از ارتكاب دوبارهء جرم است ، حاصل مىشود . « 6 »
هرگاه نظر فقها نسبت به حالت مستى و ناهشيارى اين چنين است ، نظر ايشان نسبت به حالت بىحسى عمومى و عدم احساس ضرب و درد چگونه خواهد بود ؟ حتماً به طريق اولى بايد اقامهء حد در اين حالت درست نباشد .
اگر چه آراء فقها فى نفسه دليل و مستند شرعى در اين مسأله نيست ، چنان كه تعليل صاحب جواهر نيز بيشتر به بيان حكمت احكام شبيه است و علت اصطلاحى نيست ؛ اما با اين همه ، از اين گونه عبارات فقها مىتوان همان استظهارى را كه در دو تقريب گذشته بيان كرديم به دست آورد . آنچه از اين گونه سخنان فقها بر مىآيد اين است كه اولًا ، در
هامش
( 1 ) نهايه ، ص 712 .
( 2 ) مراسم ، ص 257 .
( 3 ) مهذب ، ج 2 ، ص 536 .
( 4 ) شرايع ، ج 4 ، ص 950 .
( 5 ) قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 263 .
( 6 ) جواهر ، ج 41 ، ص 461 .