عمل را انجام مىداده است چنان كه شيخ طوسى در تهذيب و مفيد در مقنعه همين رأى را برگزيدهاند ، يا روايت ياد شده را چنين حمل مىكنيم كه نبّاش به جرم فساد محكوم به قتل شد و در چنين موردى ، تعيين مجازات به دست امام است اگر خواست دست او را قطع مىكند و اگر خواست او را مىكشد . » « 1 »
علّامه در مختلف مىگويد :
« اما قتل نبّاش در صورت تكرار ، به جهت مفسد بودن اوست . و آنچه روايت شده كه امام على ( ع ) به مردم فرمان داد تا نبّاش را پايمال كنند تا بميرد ، اين حكم در دفعهء اول نبوده است ، به دليل آنچه پيشتر گذشت كه مجازات نبّاش ، قطع دست است چنان كه حكم سارق نيز همين است .
بنابراين متعيّن است كه حكم به قتل نبّاش ، در صورتى است كه او اين عمل را تكرار كرده باشد . » « 2 »
بدين ترتيب در مىيابيم كه برخى از فقها به منظور جمع ميان اين روايت و ديگر روايات مربوط به نبّاش ، روايت ياد شده را حمل كردند بر مورد تكرار جرم و نبّاش را به اعتبار تكرار جرم ، مفسد فى الارض به شمار آوردهاند و از اين رو مجازات او را قتل يا تخيير بين قتل و قطع دست دانستهاند . اشكال اين حمل آن است كه هيچ شاهدى از روايات آن را تأييد نمىكند . علاوه بر اين و مهمتر آنكه اين روايت مرسل است و طريق معتبرى ندارد .
از اين گذشته فقهايى كه قايل به توسعه و تعميم شدند ، منظور آنها توسعه در عنوان مفسد فى الارض به معناى خاصّ آن است يعنى متجاوز و دزد و رهزن و امثال آنها . تطبيق اين عنوان بر نبّاش بدان اعتبار است كه نبّاش نيز همچون سارق ، متجاوز است با اين تفاوت كه سارق به حريم زندگان تجاوز مىكند و نبّاش به حريم مردگان . بنابراين از كلمات اين گروه از فقها معناى گستردهاى براى فساد به دست نمىآيد كه شامل هر گونه فساد اخلاقى و اجتماعى و مانند آن بشود .
5 - رواياتى كه دلالت بر قتل ساحر ( جادوگر ) دارند . از آن جمله است معتبرهء زيد شحّام از امام صادق ( ع ) ، قال : « الساحر يضرب بالسيف ضربة واحدة على رأسه » .
« امام صادق ( ع ) فرمود : ساحر با وارد آوردن يك ضربت شمشير بر
هامش
( 1 ) النهاية و نكتها ، ج 3 ، ص 337 .
( 2 ) مختلف ، ج 9 ، ص 241 .