كردن لازم نيست و ديهء كاملهء مرد مسلمان يكى از شش چيزى است كه در رسائل عمليه ذكر شده به مسأله 2808 توضيح المسائل مراجعه فرمائيد ، و اختيار تعيين يكى از موارد با قاتل است .
س 2086
- اين جانب در سنّ پانزده سالگى در حالت جوانى كه با كسى درگيرى داشتهام با چوب سر وى را شكستهام بطورى كه پوست سر پاره شده الآن كه پنجاه سال گذشته و حقير او را نمىشناسم و نمىتوانم پيدايش كنم تا رضايتش را حاصل نمايم ديهاش را معين كنيد تا بپردازم و از مديونى در بيايم البته مبلغ هزار تومان در اين مورد به فقير دادهام لطفاً جواب مرحمت فرمائيد .
ج
- تفصيل ديه در مورد سؤال اين است كه اگر پوست سر پاره شده يك شتر و اگر به گوشت رسيده و قدرى از آن را پاره كرده دو شتر و اگر خيلى از گوشت را پاره كرده سه شتر و اگر به پرده نازك استخوان رسيده چهار شتر و اگر استخوان نمايان شده پنج شتر و اگر استخوان شكسته ده شتر تا آخر مسأله كه در توضيح المسائل مسألهء 2815 ذكر شده و اگر دسترسى به او نداريد بايد مقدارى را كه ضامن هستيد از طرف او به فقير غير سيد صدقه بدهيد و چون احتياط آن است كه در اين امر از حاكم شرع اجازه گرفته شود به شما اجازه داده مىشود و آنچه را كه قبلًا دادهايد اگر بعنوان صدقه از طرف آن شخص بوده مىتوان از بدهى كسر كنيد و چنانچه به هيچوجه تمكن مالى از پرداخت آن نداشته باشيد مىتوانيد فقير غير سيّدى را پيدا كنيد و مبلغ بدهى را از كسى قرض نمائيد و به آن فقير بدهيد و او با رضايت قلبى واقعى بعد از قبول ، به شما برگرداند البته اگر تمكن داشته باشيد كه تدريجاً بپردازيد عمل بنحو مذكور مبرء ذمّه نيست .
س 2087
- در اثر درگيرى دسته جمعى يك نفر كشته شده ، اهل قريهاى كه آن نفر را كشتهاند بايد ديه پرداخت نمايند - با توجه به اين كه بعضى از اين مردم كه در اينجا زمين دارند در هيچ يك از برنامه دعوى و قتل شركت نداشتند و در خارج از كشور زندگى مىكنند آنهائى كه در آنجا هستند ادّعا دارند كه بايد ديهء مقتول را همه پرداخت نمايند چه در قتل و دعوى شركت داشته و چه نداشتهاند