و به مقدارى كه يقين به اشتغال ذمّه دارد ، اگر ادا نموده يا فعلًا ادا نمايد كافى است . و اللّه العالم .
س 579
- در هندوستان از چيزهاى زراعى كه زكات شامل آنها است فقط گندم را مىتوان نام برد و اغلب در اين گونه جاها برنج و غيره مثل نيشكر مىكارند . آيا در اين گونه چيزهايى ، كه اغلب قابل استفاده است به جز گندم زكات واجب است يا نه ؟ سرمايهاى كه كاركنان دولتى از دولت بدست مىآورند و نيز تجّار در سرمايهشان زكات واجب است يا خير ؟
ج
- اشيائى كه زكات به آنها تعلق مىگيرد ، همان نه چيزى است كه در رسائل عمليه ذكر شده و در غير آنها زكات واجب نيست .
س 580
- صدقه بر سيّد حرام است آيا صدقهء سيّد بر سيّد جايز است يا نه ؟
ج
- صدقهء سيّد بر سيّد حرام نيست و در صدقهء مستحب اگر چه دهنده سيّد نباشد نيز بر سيّد حرام نيست .
س 581
- آيا در محصولات كشاورزى جديد مانند برنج ، كيوى ، پسته و زعفران هم بايد زكات بدهند ؟
ج
- زكات در اشياء مذكور در سؤال ، واجب نيست .
س 582
- ما يقين داريم بيشتر كشاورزان ، شايد 90 % آنها گندمهاى خود را بسيلوها تحويل ميدهند و اهل زكات دادن نيستند و سيلو هم به صورت آرد درآورده ، توسط شوراى آرد و نان به نانواها تحويل و آنها نيز بعد از پخت به مردم ارائه ميدهند ، حالا آيا اين مردم بدهكار به فقرا هستند يا نه و آيا مطلبى كه در احاديث باب 32 استبصار ج 2 مربوط به خمس است : ( لتطيب ولادتهم و ليزكوا أولادهم ) شامل اين مردم مىگردد يا نه ؟
ج
- كلّ گندمهاى مذكور مختلط نميشود و علم به اينكه در نانى كه بدست ميرسد زكات باشد حاصل نميشود و به هر حال باب زكات غير از باب خمس است ، كسى كه در باب خمس بگويد كه در ذمّهء من انتقل عنه خمس باقى مىماند و من انتقل اليه اشتغال ذمه پيدا نميكند در باب زكات نميگويد .