آن موقع خدمت سربازى را در وزارت آموزش و پرورش و محل كارم مىگذراندم ، از ثبتنام من جلوگيرى به عمل آمد . حال در خرداد ماه امسال سربازى من تمام مىشود ، در اين صورت آيا در سال گذشته ، واجب الحج بودهام يا نه ، در صورتى كه در آن موقع تازه متأهل شده بودم ، و با پدرم زندگى مىكردم ، و خانه جداگانه نداشتم ، و بعد از رد شدن از سفر ، پول را صرف خريدن ماشين كه يكى از ضروريات زندگى من در آن موقع و در حال حاضر است نمودم ؟
ج
- در فرض مرقوم ، اگر در سال گذشته متمكّن از رفع مانعى كه براى شما پيش آمده نبودهايد ، تمكّن از سفر حج نداشتهايد ، و فعلًا هم كه استطاعت مالى نداريد حج بر شما واجب نيست و در آينده هر زمان كه ان شاء اللَّه مستطيع شديد مشرف شويد .
80 س
- اگر پدرى پس از ثبتنام براى حج فوت كرده است ، و چند پسر دارد ، و اجازه رفتن به حج به يكى از پسران داده مىشود ، در چنين موردى استطاعت طريقى براى كدام يك حاصل مىشود ؟
ج
- اگر به عنوان نيابت پدر است بر هيچ يك از آنها رفتن به حج و قبول نيابت واجب نيست . مگر آنكه بالخصوص مورد وصيت باشد و اگر منظور اين است كه يكى از آنها مىتواند با استفاده از فيش پدر براى خود حج بجاى آورد ، در صورت داشتن ساير شرايط استطاعت بر هر كدام كه مىداند با استفاده از فيش مورد موافقت ديگران قرار مىگيرد حج واجب است و اگر همه در اين جهت مساوى باشند بر همه لازم است اقدام كنند و چنانچه يكى از آنها بدون مسامحه ديگران موفق به استفاده شد حج از ديگران ساقط است ولى با مسامحه حكم به استقرار حج بر ديگران كه مسامحه كردهاند خالى از وجه نيست ، اين در صورتى است كه فيش از تركه ميّت شمرده نشود و اگر از تركه