ج
- در صورتى كه شخص مديون ، ثروتمند باشد ، اداء دين و بجا آوردن حج هر دو بر او واجب است ، و اگر عصياناً اداء دين نكرده مكّه برود ، گناه كرده ، ولى حج او صحيح است . بلى اگر قبلًا مستطيع نبوده و فعلًا هم اگر دين را اداء كند نمىتواند به مكّه برود حج بر او واجب نيست ، زيرا مستطيع نيست ، لكن مع ذلك اگر معصيت كند و حج برود حج او صحيح است ، ولى كفايت از حَجّة الإسلام نمىكند ، و پس از حصول استطاعت ، واجب است دوباره مكّه برود ، و در صحت حج ، فرقى بين حج واجب و مستحب نيست .
انجام حج يا عمل به نذر
78 س
- اگر شخصى قبل از تحقق استطاعت نذر كرده است كه هر سال در ماه رمضان افطارى بدهد ، و يا مخارج عزادارى فلان هيئت و يا مجلس را در ماه محرم بپردازد ، و با پرداخت آن مخارج سنگين به طور معمول استطاعت مالى براى حج پيدا نمىكند ، در اين صورت عمل به نذر مقدّم است ، و يا آنكه بايد و لو در يك سال به نذر عمل ننمايد و به حج برود . و در هر صورت اگر قرض كرد و به حج رفت حج او چه صورتى دارد ؟
ج
- در فرض مذكور اگر نذر ، نذر تبرّع باشد يا متعلق آن حاصل شده باشد و وقت عمل به نذر ، اوان حج نباشد به نذر عمل نمايد .
استطاعت طريقى
79 س
- بنده كه يكى از دبيران آموزش و پرورش تهران هستم ، در سال گذشته در اثر اضافه كارى كه يك جا دريافت نمودم پولم به اندازه سفر حج رسيد ، و من تصميم به ثبتنام گرفتم ، و تمام مدارك را حاضر كردم ، ولى در موقع ثبتنام گفتند بايد حتماً برگ پايان خدمت داشته باشى ، و چون من در