امام عليه السلام در نهجالبلاغه از اوصاف ثبوتىِ الهى سخن بسيار فرموده است كه در اينجا به پارهاى از آن سخنان اشاره مىكنيم و صفت علم و قدرت را در مبحث جداگانهاى پى مىگيريم .
در خطبهء اوّل اين جملهها صريحاً بر صفات ذات و فعل دلالت دارند :
فَطَرَ الخَلائِقَ بِقُدرَتِه ، وَ نَشَرَ الرِّياحَ بِرَحمَتِه ، وَ وَتَّدَ بِالصُّخورِ مَيَدانَ أَرضِه .
خلايق را به قدرت خود آفريد ، و بادها را به رحمت خود پراكنده ساخت ، و جنبش و لرزش زمين را به صخرهها و سنگهاى عظيم ميخكوب و استوار كرد .
كائِنٌ لا عَن حَدَثٍ ، مَوجودٌ لا عَن عَدَمٍ .
[ خداوند سبحان ] بود و ثابت است نه اينكه حادث باشد ، موجود است و هست نه اينكه [ مثل موجودات ديگر وجود يافته و ] از عدم پديد آمده باشد .
فاعِلٌ لا بِمَعنَى الحَرَكاتِ وَ الألَةِ . بَصيرٌ إِذ لا مَنظورَ إِلَيهِ مِن خَلقِه . مُتَوَحِّدٌ إِذ لا سَكَنَ يَستأنِسُ بِه وَ لا يَستَوحِشُ لِفَقدِه .
فاعل است [ و از او كارهاى خدايى صادر مىشود ] نه به معنى حركات و انتقال از مكانى و حالى به مكانى و حالى ديگر ، و نه به توسّط آلت و وسيله .
بصير و بيناست حتّى زمانى كه چيزى از خلق او كه قابل ديدن باشد نبود .
منفرد و يگانه است زيرا مونسى ندارد كه به آن انس گيرد و از فقدان آن به وحشت افتد .
سپس تا آخر خطبه بيشتر آنچه فرموده است بلكه تقريباً تمام آن ، دلالت بر اوصاف فعليّهء الهيّه دارد .
و در ضمن دعا به درگاه الهى عرضه مىدارد :
اللَّهُمَّ أَنتَ الصّاحِبُ فِي السَّفَرِ ، وَ أَنتَ الخَليفَةُ فِي الأَهلِ ،
الهيات در نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 282
مساهمون: الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
ص٢٨٢