ج : موضع تسليم .
دو نوع موضعگيرى اوّل هر دو خطاست و افراطى ، يكى به راست و ديگرى به چپ ، امّا جادهء روشن درست و سالم همانا موضعگيرى سوّمى است .
بر انسان واجب است كه خود را بتمامى تسليم حق كند و به شيرين و تلخ و ثواب و عقاب و آسان و دشوار آن ايمان داشته باشد و - در نتيجه - هر گونه باشد خود را با آن تطبيق دهد و هماهنگ سازد .
از مردم كسانى هستند كه با حق مىجنگند و با آيات خدا معاجزه مىكنند و از طريق تحريف معنى آيات با آنها مىستيزند و مقابله مىكنند ، و برخى تمنّا و آرزوجويى دارند و حقايق را با خواب و خيال و رؤيا مىآميزند ، ميان آنچه حق و واقع است و آنچه آرزو مىكنند و خيالشان بدان پر مىكشد .
شايد رابطه ميان معاجزه و تمنّا آن است كه اين هر دو از تسليم نشدن به حقّ ، چنان كه هست ، سرچشمه مىگيرند ولى از راههاى متفاوت ، اهل معاجزه با حق مقابله و ستيزه مىكنند و آن را مىپوشانند و ناديده مىانگارند ولى اهل تمنّا و آرزوجويان روش تحقّق و تجسّم حق را كه / 96 كوشش و اجتهاد و جنگ است و سپس پذيرفتن نتايج را رد مىكنند .
شايسته نيست كه مؤمن رفته رفته پا به پاى آرزوهايش پيش رود و همراه بادهاى خيال و آرزوجويى به هر سويى برود ، حتى انبياء بزرگ و پيامبران گرامى اگر به طبيعت بشرى خويش دستخوش تمنّا و آرزوجويى شوند چنينند ، مثلا آرزو كنند كه تمام مردم هدايت شوند ، يا ستمگران بىدرنگ هلاك گردند ، يا مردم بدون كوشش و سختى به وفور از تمام نعمتها بهرهمند و نيكبخت شوند ، يا صالحان و نيكوكاران عمر جاودان يابند و مصيبت مرگ بر آنها فرود نيايد يا امثال اين از رؤياهايى از كثرت مهربانى و دلسوزى به مردم و ارزشهاى رسالتى سرچشمه مىگيرد ولى شيطان خواستههاى خود را در ميان اين آرزوهايشان مىافكند ، مگر آن كه خدا ايشان بر كنار و معصوم بدارد و آيات خود را در واقع وجودشان استوار سازد .
بر مؤمنان است كه اين آرزوجوييها را بر حقّى كه در آيات خدا نازل شده
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 96
مساهمون: احمد آرام
ص٩٦