پس از يك سو مىكوشند شخصيّت فرزندان خود را مطابق مفاهيم درست بسازند ، يا از طريق فرزندان خود همانند همسرانشان به نحو عمودى در طول زمان ادامه و دنباله داشته باشند ، و از سودى ديگر مىكوشند و جديّت مىكنند كه پيشواى مردم پيرامون خود شوند تا به نحو افقى از طريق افراد اجتماعى كه در آن زندگى مىكنند و در گستردهترين بخش مكانى ادامه و اطاله داشته باشند .
اينانند كه با بلند انديشيها و آرزوهاى و الا و رفتار خود زندگى برتر را در دنيا بنا مىكنند ، و در آخرت پاداشى نيكو مىيابند ، چه خداوند به فرشتگان و طبيعت امر مىكند كه به آنان سلام گويند و سر بسپارند ، و وقتى فرشتگان و طبيعت با هم سر سپردگان انسانى باشند ، چنين كسى از هيچ چيز نمىهراسد زيرا احساس مىكند كه گويى پروردگار طبيعت و فرشتگان و آفرينندهء آنها از يك سو ، و خود طبيعت و فرشتگان گماشته بر آن از سوى ديگر او را دوست دارند و به دو توجّه مىكنند .
و اين به خاطر آن است كه بندگان رحمان با يكديگر در مسالمت و سازگارى بودند ، و دانسته بودند كه وظيفه و نقش آنان ساختن انسان رسالتى برتر برخاسته از خود ايشان ، و امّت رسالتى برتر برخاسته از ميان خانوادهء آنان ، / 482 و تمدن اسلامى پيشرفته برخاسته از اجتماع آنان است ، و اين همه در چارچوب سنّتها و قوانين رسالتى درست صورت مىگيرد .
و بر عكس تمام اينها كسانى كه مرتكب جنايات مىشوند و به ارتكاب گناهان مبادرت مىورزند خويشتن و خانواده و اجتماع خود را گمراه مىكنند ، و به هدفهايى كه آرزو دارند نمىرسند ، و معادلهء بر عكس چنين مىشود : انسان منحرف ، امّت با اختلاف ، پايان آبادى و تمدّن ، چنان كه اقوام پيشين بدين نتيجه و سرانجام رسيدند . خداى تعالى گويد :
«
أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ ، إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ ، الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ ، وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ ، وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ ، الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ ، فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ ، فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ ، إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ
- آيا نديدهاى كه پروردگار تو با قوم عاد چه كرد ؟ با ارم كه