هدف دولت اسلامى
[ 55 ] «
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
- خدا به كسانى از شما كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته كردهاند وعده داد كه در روى زمين جانشين ديگرانشان كند . . . » در اينجا بايد به سه پرسش پاسخ داد :
يكم : رابطهء ميان اين وعده كه پس از امر به فرمانبردارى خدا آمده با آن امر چيست ؟
/ 348 دوم : چرا قرآن بر كلمهء « منكم از شما » تأكيد كرده است ؟
سوم : معنى جانشين كردن در زمين چيست ؟
پاسخ ، اوّل : براى آن كه اطاعت از فرماندهى كارى است بسيار دشوار ، و ممكن نيست كه آدمى همواره با تمام اخلاص آن را مراعات كند ، مگر آن كه در پشت آن هدفى معيّن وجود داشته باشد .
وقتى گروهى با ايمان براى تحقّق جانشين شدن در زمين مىكوشند و فعّاليت مىكنند ، افراد آن مرحله به مرحله و اندك اندك از خود خواهى خويش مىكاهند و فرود مىآيند و خود را در بوتهء فرماندهى ذوب مىكنند ، و اين امر بر هر يك از آنان جامهء شخصيّتى جديد مىپوشاند ، كه همان شخصيّت مجموع آنها و حيثيّت دسته جمعى است و در نتيجه شخصيّت فرماندهى و رهبرى را مجسّم مىسازد .
دوم : كلمهء « منكم از شما » براى آن آمده است كه بيان كند جانشين سازى سنّتى است كه در مورد پيشينيان وجود داشته ، امّا محدود و منحصر به آنها نيست بلكه در مورد ما و مؤمنانى كه پس از ما مىآيند نيز جريان مىيابد ، زيرا اين سنّت و قانون منحصر به دستهاى در زمانى معيّن نيست بلكه كافى است دو شرط ( ايمان و كردار شايسته ) تحقق يابد تا اين سنّت جريان خود را در هر