پروردگار آسمانها و زمين . . . و جز آن با ما سخن مىگويد .
ثانيا : در واقع هر انحرافى در بشر برخاسته از انحرافى ديگر است ، و انحرافات يكى پس از ديگرى به دنبال هم مىآيد تا به بزرگترين انحراف در زندگى انسان مىرسد كه همان كفر نسبت به خدا و دور شدن از هدايت اوست ، و اين همان گمراهى دور و با فاصلهء بسيار از راه درست است .
قرآن در همان حال كه به درمان اين انحرافات فرعى مىپردازد ، خود گمراهى دور را ( كه همان كفر باشد ) نيز درمان مىكند . از اين رو مىبينيم كه سورهها و آيات و درسها و عبرتهاى قرآن به ذكر خدا آغاز مىشود و بدان پايان مىيابد ، زيرا ذكر خدا براستى ، همان محورى حقيقى است كه تمام قضايا پيرامونش دور مىزند .
ثالثا : بيگمان مهمترين صفت انسان در خانوادهء با فضيلت ، و صفتى كه واجب است خانواده براى تمركز و پرورش آن در وجود فرزندان خود بكوشد ، همان صفت فرمانبردارى مستقيم و درست از حق است .
افراد انسان از لحاظ فرمانبردارى حالات گوناگون دارند :
الف : برخى اصولا بر ضدّ نظام و هر سلطهاى هستند ، و گرچه آن سلطه شرعى و قانونى باشد و حتى بر ضدّ هر گونه نصيحت و خير انديشى نيز رفتار مىكنند و اين امر آنها را به صورت موجودى وحشى و هيجان زده در مىآورد .
ب : برخى خوار و ذليل پرورش مىيابند و به هر نوع رهبرى گردن مىنهند ، و به هر كس و هر نظامى تسليم مىشوند ، و به هر گونه فرمان و تعليماتى گوش فرا مىدهند ، چنين اشخاصى شبيه به كالايى هستند كه هر كس بخواهد آنها را مىخرد .
ج : برخى بر اساس فرمانبردارى از خواهشها و شهوتها و در نتيجه پيروى از هر كس كه اميال آنها را اقناع و ارضا كند بار مىآيند ، قطع نظر از اين كه وى بر راه درست باشد يا منحرف ، عادل باشد يا ظالم ، / 335 و در واقع بيشتر مردم از اين نمونه هستند و از كسى فرمان مىبرند كه مال يا سلطه را در اختيار دارد . اينان نيز مانند آن
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 335
مساهمون: احمد آرام
ص٣٣٥