دهد ، بلكه از فضل و لطف خود بر آن مىافزايد ، زيرا او بىنياز توانگرى است كه افزونى بخشش جز بر جود و كرم او نمىافزايد .
[ 39 ] «
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ
- اعمال كافران چون سرابى است در بيابانى . تشنه ، آبش پندارد و چون بدان نزديك شود هيچ نيابد ، و خدا را نزد خود يابد كه جزاى او را تمام بدهد . و خدا زود به حسابها مىرسد . » آدمى قطع نظر از ايمان يا كفرش ، و درست رفتارى يا انحراف خود ، همواره مىكوشد كه كارهايش ثمر بخش باشد و او را به هدفها و آرزوهايش برساند ، ولى تنها انسان مؤمنى كه از آموزشهاى آسمانى پيروى مىكند به سرانجام سعادتمندانه مىرسد و شخص كافر با وجود رنجى كه به خود مىدهد به هيچ يك از هدفهايش نمىرسد .
اى كاش قضيّه در همين حدّ متوقّف مىشد ، امّا وى افزون بر شكست در رسيدن به سعادت خود را در برابر پروردگارى مىيابد كه مراقب اعمال اوست و همه را حساب مىكند و به سزاى كفر او عذابى سخت برايش آماده كرده است .
آدمى نبايد گمان كند كه حسابرسى خدا تنها مخصوص به روز آخرت است بلكه نتيجهء كردارش را در زندگى دنيوى خود نيز مىبيند اگر خوب بوده باشد خير مىبيند و اگر بد بوده باشد بد مىبيند ، و خدا زود حساب مىكند .
[ 40 ] «
أَوْ كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها / 321 وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ
- يا همانند تاريكيهايى است در درياى ژرف كه موجش فرو پوشد و بر فراز آن موجى ديگر و بر فرازش ابرى است تيره ، تاريكيهايى بر فراز يكديگر ، آن سان كه اگر دست خود را بيرون آرد آن را نتواند ديد . و آن كه خدا راهش را به هيچ نورى روشن نكرده باشد ، هيچ نورى فرا راه خويش نيابد . »