فتنه انگيز وى مردان را پيش از آن كه زن را فاسد كند ، فاسد مىسازد ، و اين به چگونگى تركيب فيزيولوژيك بر مىگردد ، و احتمال همسازى مرد با زن در صورتى كه مرد به زن بنگرد بيشتر احتمال همسازى زن با مردى است كه زن به دو نگريسته باشد .
در حديثى پشت در پشت از امير مؤمنان - عليه السّلام - آمده است :
« در بدن چيزى كم سپاستر از چشم نيست ، پس آنچه را چشم مىخواهد به دو ندهيد ، زيرا شما را از ياد خدا غافل مىسازد . آن گاه ( پيامبر ، ص ) گفت : شما را حق يك نظر براى نخستين بار به زن هست ، امّا آن نظر را با دوّمين نظر دنبال مكنيد ، و از فريفتگى و فتنه بپرهيزيد . هر گاه يكى از شما زنى را ديد و او را خوش آمد ، بايد نزد همسر خويش بيايد ، زيرا نزد همسر او نيز نظير آنچه در ديگرى ديده است يافت مىشود » « 15 » .
خداوند در اين آيه كلمهء «
مِنْ أَبْصارِهِمْ
- از ديدگان خويش » را در تعبير قرآنى به كار برده است كه دلالت بر بعضى از موارد دارد پس هر نظرى حرام نيست ، بلكه همانا نظر شبههناك و نظر بدانچه خدا حلال نكرده است حرام محسوب مىشود .
كلمهء « غضّ » در لغت به معنى فرو گرفتن و به پايين افكندن است ، و مقصود آيه اين است كه چشمان خود را به پايين افكنند . انسان نمىتواند جهان را تغيير دهد ، ولى مىتواند خود را بر حسب حكم شرع تطبيق دهد ، پس هر گاه منظرى حرام را ديد مىتواند از دو راه از آن دورى ورزد : يا آن واقعيّت خارجى فاسد را از بين ببرد ، و يا آن كه چشم خود را از آن برگيرد ، و خداوند نفرموده است كه بكلّى چشم خود را ببندد زيرا در اين كار احتمال خطر سقوط و سرنگون شدن به گودالى وجود دارد .
قرآن فرو گرفتن چشم و نگهدارى شرمگاه را به يكديگر مربوط مىسازد ،
هامش
( 15 ) - همان مأخذ ، ص 589 .