گواهى اندامها
[ 24 ] «
يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
- روزى كه زبانهاشان و دستهايشان و پاهايشان به زيانشان بر كارهايى كه مىكردهاند شهادت دهند . » هر يك از اندامهاى انسان روز قيامت بر ضدّ او گواهى مىدهد ، و نخستين اندام كسانى كه زنان پاكدامن را متهم به زنا كردهاند گواهى مىدهد زبانهاى آنهاست كه بدون ارادهء آنها زبان به رسوا ساختنشان مىگشايد ، سپس دستهاى آنان است كه با آنها به مواضع تهمت اشاره كردهاند ( چه عادتا گوينده براى تعبير مقاصد خود زبان و دستش را به كار مىبرد ) ، سپس پاهاى آنان است كه به وسيلهء آنها براى انتشار تهمت در بزرگترين پهنهء ممكن جامعه دوندگى كرده و با سخن چينى و سم پاشى كوشيدهاند ميانهء مردم فساد افكنند و روابط اجتماعى را آشفته سازند و برهم بزنند . / 290 مفسّران روزگاران پيشين در برابر اين آيه در شگفت مانده بودند ، نه در مورد گواهى زبان - كه امرى است طبيعى - بلكه در مورد گواهى پاها و دستها .
بعضى از آنان گفتهاند : همانا خداوند در هر اندامى زبانهايى آفريده است كه دربارهء كردار انسان سخن مىگويند ، و برخى ديگر گفتهاند كه : همانا خداوند است كه خود از جانب اندامها سخن مىگويد چنان كه به گونهاى با موسى سخن گفت . ولى ما امروز با وجود دستگاههاى الكترونيك پيشرفته ، در اين بار نيازى به انديشهء بسيار نداريم تا چگونگى گواهى دادن دستها و پاها را دريابيم . دانش جديد با تجربهء عملى ثابت كرده است كه هر سخن يا حركت و اقدامى كه از انسان سر بزند ، آثارش در چيزهاى موجود در پيرامون او همچون ديوار و سقف و هوا و غيره ( و طبعا در اندامهاى شخص او ) ترسيم و ضبط مىشود .
هر گاه انسان مراقبت الهى را بر خود احساس كند و اين باز دارنده و مانع دينى در و جدان او رشد و نموّ يافته باشد ، هرگز آگاهانه مرتكب نافرمانى نمىشود .
[ 25 ] «
يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ
- آن روز كه خدا جزايشان را