مىآشاميد مىآشامد . » / 177 يعنى اين از طبقه و طبيعت شماست ، پس او را اطاعت نكنيد ، و هر گاه بدانيم كه بيشتر گردنكشان و طاغوتان مردم ساده را بدين سان گمراه مىسازند كه عنصر و نژاد آنان از نژاد ديگر مردم برتر است و آنان از نظر ذاتى و ارثى از ديگران متمايزند و نيرومندتر و توانگرتر از ديگرانند ، آن گاه بعدى از ابعاد اين آيه را در مىيابيم ، بارى اين بزرگ مآبان ! به مردم مىگويند : ما از انبياء سزاوارتريم به طاعت و بايد از ما فرمانبردارى كنيد ، زيرا انبياء خود از طبقهء محرومانند ، مثل شما مىخورند و مانند شما مىنوشند پس شايستگى رهبرى ندارند ، در حالى كه ما - يعنى طاغوتان گردنكشان - در خورد و خوراك از ديگر مردم متمايز و برتريم .
[ 34 ] «
وَ لَئِنْ أَطَعْتُمْ بَشَراً مِثْلَكُمْ إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ
- و اگر از انسانى همانند خود اطاعت كنيد زيان كردهايد . » وقتى زندگى انبياء را مورد بررسى قرار مىدهيم مىپنداريم ايشان مردانى تنومند و بلند بالا بودهاند و ايشان را درون هالهاى از ارزشها و اعتبارهاى مادّى به تخيّل در مىآوريم ، اما اگر تصوّر كنيم كه ايشان مردمى بودهاند چوپان ، با جامههاى درشت و ژنده و با اين همه يكى از همانان نزد فرعونى مىآيد كه در كاخ با شكوه خويش بر اريكهء قدرت و شوكت نشسته و لشكريانش پيرامونش صف كشيدهاند ، و شهرت و آوازهاش آفاق را در نورديده و آن گاه اين چوپان عادى از آن سلطان و الا جاه مىخواهد كه از او اطاعت كند و فرماندهى را به دو سپارد ، آن گاه ميزان دشوارى ايمان آوردن به ايشان را در مىيابيم .
[ 35 ] «
أَ يَعِدُكُمْ أَنَّكُمْ إِذا مِتُّمْ وَ كُنْتُمْ تُراباً وَ عِظاماً أَنَّكُمْ مُخْرَجُونَ
- آيا به شما وعده مىدهد كه چون مرديد و خاك و استخوان شديد ، شما را از گور بيرون مىآورند ؟ » آيا ممكن است خاكهاى پوسيده ديگر بار باز گردد و استخوانهاى پوك و پوسيده بشرى شود ؟ ! [ 36 ] «
هَيْهاتَ هَيْهاتَ لِما تُوعَدُونَ
- اين وعدهاى كه به شما داده شده