دلالت بر آن دارد كه خدا صاحب لطف و آگاه است .
گياه شناسان مىدانند كه قوانينى كه رشد و نموّ گياهان را اداره مىكند چه قدر دقيق و عظيم است . چيزى كه ما بنا بر عادت بىتوجّه و عبرتگيرى بر آن مىگذريم . پس از آن كه ميليونها دلار در آزمايشگاههاى گياهى هزينه كردهاند هنوز راز « فتوسنتز » يا تمثيل نورى را در نيافتهاند كه چگونه پرتو خورشيد مثلا به ميوهاى چون سيب تبديل مىشود كه بيشتر مواد آن را از نور آفتاب مىشمارند .
/ 113 [ 64 ] «
لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
- از آن اوست آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است . اوست بىنياز و ستوده . » همانا خداى ، سبحانه و تعالى مالك همهء چيزهاست ، و قوانين آنها را به حركت در مىآورد ، و با وجود آن كه مالك همهء چيز و قوانين آنهاست از آنها بىنياز است و بدانها حاجتى ندارد ، پس اين چيزها به دو قوّت و نيرو نبخشيده است و او از اين روى از آنها غنى و بىنياز است و از سوى ديگر چون ذات او ، تبارك و تعالى بدانها هستى و حركت مىبخشد شايستهء حمد و ستوده است .
[ 65 ] «
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ
- آيا نديدهاى كه خدا هر چه را در روى زمين است مسخّر شما كرده است و كشتيها را كه در دريا به فرمان او مىروند ؟ . . . » هر چه در زمين است رام و تسخير شده براى ماست ، از هر دو گونهء خود زمينى و دريايى ، بخش زمينى شامل كانها و گنجها ، و درختان و جانوران است و بخش دريايى نيز جانوران آبزى و كانها است ، و شايد مهمترين فايدهاى كه ما از دريا مىبريم همان حمل و نقل آبى باشد كه به فرمان خدا كشتيهايمان در آبها در حركتند و به فرمان خداست كه بادها كشتيها را مىرانند و به جلو مىكشانند . « 33 »
هامش
( 33 ) - اعمّ از كشتيهاى بادبانى يا پارويى يا موتورى ، زيرا وزش باد از جلو يا پشت يا پهلوها در هر جهت رفت يا برگشت در سرعت يا كندى حركت انواع كشتيهاى ياد شده اثر قطعى دارد و نمونهء اين اثر در حالت منفى بادهاى توفانى است كه كشتيهاى عظيم موتورى و نفتكشهاى نيم ميليون تنى را درهم مىشكند - م .