كين توز به پيامبر ( ص ) بستهاند ، و جاهلانى كه نه پيامبر خدا را مىشناسند و نه رسالتهاى الهى را مىفهمند آن را باز گو مىكنند .
اگر از باب جدل ، صحّت اين روايت را فرض كنيم بايد اين سخن از / 99 القائات شيطان در دلهاى مشركين باشد كه بدان آيات در افزودند و ميان مردم پخش كردند تا براى مردم شبهه ايجاد كنند ، ولى خداوند سبحان - كه وعده داده است قرآن را از بيهودهگويى بيهودهگويان و تحريف باطل كنندگان حفظ كند - آيات خود را استوار ساخت و تلقينات شيطان را آشكار نمود ، و بسيارى از مفسّران همين احتمال را در مورد اين روايت تاريخى ذكر كردهاند .
[ 53 ] دلهاى مردم بر سه نوع است : سالم ، بيمار و سخت . دل سالم را خدا از آنچه شيطان از آرزوهاى خود بدان مىافكند بر كنار و معصوم مىدارد ، در حالى كه دلهاى بيمار و سخت آنچه را شيطان تلقين مىكند مىپذيرند و اين القائات نسبت بدان دو گروه آزمونى مىشود ، و بر اين دو گونه دل دشوار است كه از قيد وسوسهها و القائات شيطان رهايى يابند .
«
لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ
- چنين شود ، تا آنچه شيطان در سخن او افكنده براى كسانى كه در قلبهايشان بيمارييى است و نيز سخت دلان آزمايشى باشد . . . » دل بيمار و سخت كدام است ؟
شايد بيماريهاى دل همان عقدههاى روانى باشد كه در صفات پست همچون حسد و كين توزى و خويشتن بزرگى و نوميدى و رياست دوستى و جدل بناحق دربارهء خدا ظاهر مىشود .
امّا سختى دل همان است كه از تراكم آثار گناهان بر دل حاصل مىشود ، و بر اثر آن حق را نمىپذيرد و از تهديدها و هشدارها نمىلرزد و از سرنوشت تبهكاران عبرت نمىگيرد و از نشانههاى خدا در آفاق سودى نمىجويد .
چگونه تلقينات و القائات شيطان براى صاحبان اين دو گونه دل آزمون و فتنهاى است ؟