نتيجه : گروهى كه نهى از منكر را ترك كرده ، توبيخ شدهاند ؛ و از اين جهت است كه در دنيا هلاك و در آخرت گرفتار عذاب دردناك مىگردند ، و خداوند تعداد اندكى از آنان را بهخاطر انجام اين وظيفه نجات داده است . گروهى نيز كه هلاك شدند ، اگر اين فريضه را برپا مىداشتند ، هلاك و عذاب نمىشدند ؛ زيرا ، نابودى شهر و روستاهايى كه اهل آن صالح هستند ، ظلم است ؛ و ظلم در سنّت خداوند راهى ندارد : وَلا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا ؛ « و خدا به هيچكس ستم نخواهد كرد » « 1 » .
10 ) الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِى الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ ؛ « ( آنان كه خدا را يارى مىكنند ) آنانى هستند كه اگر در روى زمين به آنان اقتدار و تمكين دهيم نماز به پا مىدارند و زكات مىدهند و امر به معروف و نهى از منكر مىكنند و ( از هيچكس جز خدا نمىترسند چون مىدانند كه ) عاقبت كارها به دست خداست » « 2 » .
تقريب : اين آيه ذيل آياتى قرار دارد كه متضمّن اذن جهاد هستند .
گفتهاند : اين آيه نخستينِ آياتى است كه دربارهى جهاد نازل شده است . اين تشريع - تشريع جنگ - در جهت حفظ جامعهى دينى از شرّ دشمنان دين است كه مىخواهند نور خدا را خاموش كنند . خدا در ذيل آن آيات فرموده : وَلَيَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ ؛ « و هر كه خدا را يارى كند البته خدا او را يارى خواهد كرد » « 3 » و
هامش
( 1 ) . كهف ( 18 ) : 49 .
( 2 ) . حج ( 22 ) : 41 .
( 3 ) . حج ( 22 ) ، 40 .