عقل
[ 10 ] سؤال 10 : آن مقدار عقب ماندگى ذهنى كه قدرت درك و تميز را مختل كند ، آيا مانند جنون ، رافع تكاليف شرعى است ؟
پاسخ : اگر عرف و افراد خبره چنين شخصى را مجنون بدانند ، حكم مجنون را دارد .
[ 11 ] سؤال 11 : چه حدّى از بيمارىها و اختلالات روحى و روانى ، باعث ساقط شدن تكليف ( نماز و روزه و . . . ) از بيمار مىشود ؟
پاسخ : چنانچه پزشك متخصّصِ مورد اطمينان ، بيمار مذكور را مجنون تشخيص دهد ، تكاليف از او ساقط است .
[ 12 ] سؤال 12 : دانشآموزان استثنايى ( كم توان ذهنى ) ، با توجه به اين كه سنّ عقلى آنان در مقايسه با افراد عادى همسنّ خود پايينتر است ( به عنوان مثال سنّ آنها دوازده سال ، ولى سنّ عقلى آنها هشت سال است ) ، آيا سنّ تكليف اين دانشآموزان ، مانند افراد عادى ، همان نُه سال قمرى در دختران و پانزده سال قمرى در پسران است يا خير ؟
پاسخ : سنّ تكليف ، به حسب افراد فرق نمىكند ؛ لكن براى اين كه تكليف ، متوجه كسى شود ، بايد مجنون نباشد . بنا بر اين افرادى كه دركشان خيلى پايين باشد ، مادامى كه توان فهم دستورات الهى و لزوم اطاعت و درك عواقب نافرمانى را ندارند و شبيه مجانين هستند ، تكليف از آنان ساقط است .
اجتهاد و مرجعيت
[ 13 ] سؤال 13 : مجتهد چه كسى است ؟
پاسخ : مجتهد كسى است كه توان علمى او در استخراج احكام دين به حدّى است كه مىتواند با كوشش و سعى خود ، احكام دين را از منابع آن ( قرآن ،