جمع بندى و بيان نظريه مختار
برخى از فقيهان بزرگوار ، از « تغيير جنسيت » تعريفى ارائه ندادهاند . شايد دليل اين امر ، بداهت و وضوح معناى اين اصطلاح باشد . در اين حالت ، منظور آنان از « تغيير جنسيت » همان معناى موجود در نزد عرف است ؛ يعنى تبديل مرد به زن يا تبديل زن به مرد . برخى از فقيهان در تعريف واژهء فوق ، تنها به تبديل مرد به زن بسنده كردهاند و از تبديل زن به مرد سخنى به ميان نياوردهاند ؛ البته اين نوع اخير نيز ، مورد نظر آنان بوده است ، هر چند بدان تصريح نكردهاند . عدهء ديگرى از فقيهان ، تغيير جنسيت را شامل تبديل مرد به زن و برعكس مىدانند و دربارٍهء تغيير جنسيت فرد خنثى به مرد يا زن اظهار نظر نكردهاند .
به نظر مىرسد واژهء « تغيير جنسيت » در مفهومِ اعم و گستردهء آن ، شامل تبديل خنثى به مرد ، يا خنثى به زن نيز مىشود ، ولى در تعريف اخص و محدود آن ، تنها شامل تبديل مرد به زن ، يا تبديل زن به مرد است . از آن جايى كه در عمل جراحىِ پزشكان ، گاه افراد دو جنسى به مرد يا زن تبديل مىشوند ، بايد تعريف فقهى به گونهاى باشد كه شامل اين قسم از تغيير جنسيت هم بشود . بنابراين ، تعريف فقهى بيان شده از سوى فقيهان بزرگوار ، جامع افراد نيست و تنها شامل بخشى از تغيير جنسيت مرسوم ميان پزشكان جراح است .
نكته ديگر آن كه ، در تعاريف سابق ، به « اقسام تغيير جنسيت » هم اشاره شده است . به عبارت ديگر ، « تعريف همراه با تقسيم » يا « تعريف به اقسام » است . اين امر نشان دهنده آن است كه « تغيير جنسيت » داراى معناى عرفى بوده و فقيهان اسلامى از معنا و مفهوم عرفى آن تبعيت كردهاند و آن عبارت است از : تبديل و تغيير جنسيت فرد از يك حالت به حالت ديگر .
با اين توضيح مىتوان در تعريف تغيير جنسيت گفت : « تغيير جنسيت عبارت است از تبديل يا تغيير جنسيت يك فرد از مذكر به مؤنث يا از مؤنث به مذكر يا از خنثى به مذكر يا از خنثى به مؤنث يا از مذكر به خنثى و يا از مؤنث به خنثى » .
البته دو مورد اخير يعنى : « تبديل مذكر به خنثى يا تبديل مؤنث به خنثى » كمتر اتفاق
مىافتد و هيچ انگيزهء عقلايى براى انجام اين نوع تغيير جنسيت وجود ندارد . « 1 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : سيد محمد صدر ، منهج الصالحين ، ج 3 ، ص 642 .