فليتحرّ ؛ يعنى بايد تحرى و جستجو كند ، يا بنا بر نسخهء فقيه ، فليحتط ؛ يعنى بايد احتياط كند ) ، اگر چنان چه اين زن را قبلا نمىشناسد . ( يعنى اگر اين زن را مىشناسد و مىداند كه او خواهر رضاعىاش نيست و يا مىداند كه او حامله نيست و دروغ مىگويد ، يا مىداند كه در عدهء ديگرى نيست ، اينجا نيازى به اختبار و سؤال نمىباشد ) .
تقريب استدلال به روايت
شاهد و محلّ اصلى استدلال به روايت ، فقرهء دوم جواب امام عليه السلام است كه ايشان به طور صريح دستور به جواز ندادهاند ، بلكه به پرس و جو و اختبار توصيه كردهاند .
بايد بدانيم كه اين روايت ، در سه كتاب كافى ، فقيه و تهذيب نقل شدهاست و هر يك از اين سه مصدر ، لفظى كه شاهد اصلى در استدلال به روايت است را به گونهاى متفاوت نقل كردهاند .
اين لفظ در كافى : « فليختبر » ، در فقيه : « فليحتط » و در تهذيب :
« فليتحرّ » آمده است .
محدّث كاشانى در توضيح و تشريح معناى اين سه لفظ مىفرمايد :
فليختبر ، هكذا في الكافي من الاختبار بمعنى الامتحان ، أي يمتحن صدقها من كذبها ، وفي التهذيب : فليتحر من التحري بمعنى الاجتهاد وحصيل الاعتقاد ، و في الفقيه : فليحتط ، من الاحتياط ، أي : لا يقربها حتّى يعلم كذبها « 1 » .
هامش
( 1 ) . الوافي 21 : 259 .