وجه دوّم : تفاوت فرضهاى متصور اين دو شكل
براى اين شكل از تلقيح مصنوعى ، فرضهاى مختلفى متصوّر است كه با توجّه به علّت نازايى ، هيچگاه تحت عنوان شكل دوّم نمىگنجند .
گرچه تفصيل اين فرضها را در آغاز اين نوشتار بيان كردهايم ، امّا در اينجا دوباره كليّت آنها را تكرار مىكنيم .
فرضهاى مختلف شكل سوّم
فرض اوّل : لقاح ميان نطفهء مرد و تخمك زن اجنبيه ، در رحم همسر مرد صورت گيرد .
فرض دوّم : لقاح ميان نطفهء مرد و تخمك زن اجنبيه ، در رحم همان زن اجنبيّه صورت گيرد .
فرض سوّم : لقاح ميان نطفهء مرد و تخمك زن اجنبيه نه در رحم همسر مرد و نه زن اجنبيه ، بلكه در خارج رحم صورت گيرد .
واضح است كه بنا بر فرض دوم ، حكم اين شكل و شكل دوم يكى است ، امّا بنا بر فرض اول و سوم متفاوت خواهد بود . ما نيز بحث خود را در شكل سوّم ، مبتنى بر فرض اوّل و سوّم قرار مىدهيم .
بررسى فقهى فرض اوّل
فرض اول آن بوده زنى تخمك توليد نمىكند ، تخمك زنى ديگر را بگيرند و در رحم اين زن قرار دهند و شوهرش با او آميزش كند و باردار شود .
اين فرض اعمّ از آن است كه زن تخمك دهنده همسر ديگر يا كنيز مرد باشد ، يا بين او و مرد ، هيچ گونه نسبت زوجيّت نباشد .