و قد انقدح بذلك « 1 » أنه لا مجال له في نفس النّبوة ، إذا كانت ناشئة من كمال النفس بمثابة يوحى إليها ، و كانت لازمة لبعض مراتب كمالها ، إما لعدم الشك فيها بعد اتصاف النفس بها ، أو لعدم كونها مجعولة بل من الصفات الخارجية التكوينية ، و لو فرض الشك
شرح
و با اصل مذكور نمىتوان بقاء حيات امام عليه السّلام را استصحاب نمود « 2 » زيرا استصحاب بقاء حيات ، مفيد يقين به حيات نيست بلكه افادهء ظن به حيات هم نمىنمايد چون ما استصحاب را از باب مظنه حجت نمىدانيم بلكه آن را اصل عملى دانسته و از باب روايات « لا تنقض اليقين بالشك » حجت مىدانيم آرى اگر در يك مسألهء اعتقادى ، علاوه بر يقين ، ظن هم كفايت كند و قائل شويم استصحاب ، جزء امارات است - و از باب افادهء ظن حجيت دارد - با تحقق آن دو شرط ، استصحاب موضوعى مىتواند جريان پيدا كند اما آن جائى كه اعتقاد يقينى ، لازم است و استصحاب از باب روايات حجيت دارد ، استصحاب بقاء حيات امام عليه السّلام نتيجهاى ندارد « 3 » زيرا حيات امام عليه السّلام را با استصحاب نمىتوان ثابت كرد بلكه بايد حيات و رحلت امام عليه السّلام براى ما مشخص باشد و هر لحظهاى كه احتمال عقلائى براى انسان ، عارض شود ، بايد مسئله را تعقيب و تحقيق نمايد كه آيا امام عليه السّلام حيات دارند يا نه ؟
هامش
( 1 ) - اى بما ذكر فى القسم الثانى من عدم جريان الاستصحاب فيه موضوعا بل بما ذكرنا من لزوم كون مورد الاستصحاب ذا اثر شرعى يتمكن من موافقته مع بقاء الشك فيه . ر . ك : شرح كفاية الاصول مرحوم حاج شيخ عبد الحسين رشتى 2 / 286 .
( 2 ) - و تحقيق ننمود كه آيا امام عليه السّلام رحلت كردهاند يا نه ؟ جانشينى براى ايشان مشخص شده يا نه ؟
( 3 ) - ممكن است بر حيات امام « عليه السّلام » آثار ديگرى مترتب باشد كه در اين صورت مىتوان از استصحاب استمداد نمود .
فرضا اگر كسى نذر كرده باشد چنانچه زيد ، حيات داشته باشد ، فلان مقدار صدقه مىدهم ، مىتواند با تحقق شرائط ، استصحاب حيات نمايد ، در محل بحث هم با چنان نذرى به منظور دادن صدقه مىتوان حيات امام « عليه السّلام » را استصحاب نمود اما معرفة الامام - معرفة حياة الامام - را با شك در حيات نمىتوان استصحاب نمود .