شرح
ب : بعضى از اخبار « 1 » دلالت دارند كه عوام بايد از علماء تقليد نمايند
مانند اين روايت : احمد بن على بن ابى طالب الطبرسى فى الاحتجاج عن ابى محمد العسكرى عليه السّلام فى قوله تعالى :« فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ »قال هذه لقوم اليهود . . . فاما من كان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدينه مخالفا على هواه مطيعا لامر مولاه فللعوام ان يقلدوه و ذلك لا يكون الا بعض فقهاء الشيعة لا كلّهم فان من ركب من القبائح و الفواحش مراكب علماء العامة فلا تقبلوا منهم عنا شيئا و لا كرامة . . . « 2 » . تذكر : روايت مذكور « بالمطابقه » دال بر جواز « 3 » تقليد است .ج : اخبارى كه « مفهوما » دال بر جواز افتاء هست :
گروهى از اخبار منطوقا از افتاء « به غير علم » نهى نمودهاند كه نتيجتا مفهوما دال بر جواز افتاء « عن علم » مىباشند و بديهى است كه عرفا جواز افتاء با جواز تقليد ملازمه دارد . از جمله آن روايات : 1 - « محمد بن يعقوب . . . عن ابى عبيدة قال : قال ابو جعفر عليه السّلام من افتى الناس به غير علم و لا هدى من اللّه لعنته ملائكة الرحمة و ملائكة العذاب و لحقه وزر من عمل بفتياه » « 4 » . 2 - « . . . عن مفضل بن مزيد [ يزيد ] قال : قال ابو عبد اللّه عليه السّلام : أنهاك عن خصلتين فيهما هلك الرجال : أنهاك ان تدين اللّه بالباطل و تفتى الناس بما لا تعلم » « 5 » . 3 - « . . . فى تحف العقول عن النبى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قال : من افتى الناس به غير علم فليتبوّأ مقعده من النار » « 6 » .هامش
( 1 ) - و هى رواية واحدة قد رواها فى الوسائل . . . ر . ك : عناية الاصول 6 / 229 .
( 2 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ج 18 باب 10 از ابواب صفات قاضى حديث 20 ص 94 .
( 3 ) - . . . لقوله عليه السّلام : « فللعوام ان يقلدوه » فان اللام نص فى افادة اصل الجواز . ر . ك : منتهى الدراية 8 / 520 .
( 4 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ج 18 باب 4 از ابواب صفات قاضى حديث 1 ص 9 .
( 5 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ج 18 باب 4 از ابواب صفات قاضى حديث 2 ص 10 .
( 6 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ج 18 باب 4 از ابواب صفات قاضى حديث 33 ص 16 .