شرح
[ مصنف قدّس سرّه سه وجه براى امكان تجزى بيان كردهاند ]
مصنف قدّس سرّه كأنّ جمعا سه وجه براى امكان تجزى بيان كردهاند كه اينك به توضيح آن مىپردازيم :1 - [ ابواب فقه از نظر مدرك و سند ، مختلف است ]
ابواب فقه از نظر مدرك و مستند ، مختلف است يعنى : مدرك بعضى ، سهل و واضح « 1 » و مدرك بعضى صعب و مشكل « 2 » است لذا اين امر ، موجب مىشود كه گاهى فردى نسبت به بعضى از ابواب ، قدرت استنباط احكام را پيدا كند اما نسبت به بعض ديگر خير .2 - [ اشخاص از نظر مهارت در مدارك احكام ، مختلفند ]
اشخاص هم از نظر مهارت در مدارك احكام ، مختلف هستند « 3 » يعنى : گاهى فردى در نقليات ، داراى مهارت تام است اما در عقليات نه و گاهى مسئله ، عكس مىشود يعنى : شخصى در عقليات « 4 » ، مهارت كامل دارد نه نقليات ، لذا اين امر ، موجب مىشود كه گاهى فردى نسبت به بعضى از ابواب فقه ، قدرت استنباط احكام را داشته باشد اما نسبت به بعض ديگر خير .3 - [ عادتا محال است براى كسى اجتهاد مطلق قبل از تجزى حاصل شود ]
« عادتا » محال است كه براى كسى اجتهاد مطلق - اى ملكة يقتدر بها على استنباطهامش
( 1 ) - مثلا در فلان مسئله ، دو يا سه روايت بدون معارض داريم لذا استنباط حكم هم سهل است .
( 2 ) - مثلا در فلان مسئله ، روايات فراوانى داريم كه با يكديگر تعارض هم دارند لذا استنباط حكم ، مشكل است .
( 3 ) - . . . فبعضهم ماهر فى مدرك بعض ابواب الفقه كالعبادات لكثرة ممارسته فيها و اطلاعه على وجوه الجمع بين اخباره المتعارضة و ليس له مهارة فى ابواب المعاملات لتوقف استنباط احكامها على جملة من القواعد العامة التى لم تكن له قدرة وافية على تنقيحها و تعيين حدودها و موارد جريانها و بعضهم بالعكس .
( 4 ) - كمسألة مقدمة الواجب و الضد و اجتماع الامر و النهى و اقتضاء النهى للفساد و قاعدة قبح العقاب بلا بيان و دفع الضرر المحتمل و غير ذلك ] . ر . ك : منتهى الدراية 8 / 417 و 415 .