شرح
كه : در خبرين متعارضين كه احدهما با مرجح خارجى - مانند شهرت فتوائى - موافق است ، ظن به صدق آن خبر ، حاصل مىشود يعنى : ظن به صدق خبرى پيدا مىشود كه با شهرت ، موافق است پس در مثال مورد بحث ما شهرت فتوائى ، موجب ظن به صدق خبر موافق شد و ظن به صدق « احد الدليلين » ملازم با ظن به وجود خلل در خبر و دليل ديگر است .
فرض كنيد « احد الخبرين » ، دال بر وجوب نماز جمعه و موافق با شهرت فتوائى هست در اين صورت ، ظن ، حاصل مىشود ، در آن خبر ديگر كه مىگويد نماز جمعه ، واجب نيست ، خللى وجود دارد ، مثلا در صدور يا جهت صدور آن ، اشكالى هست .
و به تعبير ما وقتى انسان ، ظن به وجود خلل پيدا كرد ، قهرا خبر مخالف با مرجح خارجى ، عنوان « فيه ريب » پيدا مىكند و روايتى كه با مرجح خارجى ، مانند شهرت ، موافق است ، نسبت به آن « مما لا ريب فيه » مىشود « 1 » پس بر معارضش ، مقدم است .
خلاصه : كأنّ موافقت با مرجح خارجى ، مانند شهرت ، به مرجح داخلى برگشت پيدا مىكند .
اشكال مصنف قدّس سرّه به بيان مذكور : موافقت احد الخبرين با مرجح خارجى ، سبب نمىشود كه انسان ، ظن پيدا كند كه در خبر مخالف از نظر صدور يا جهت صدور ، خللى هست زيرا : قطع داريم ، تمام شرائطى كه در حجيت يك خبر ، معتبر است در خبر مخالف با شهرت فتوائى هم وجود دارد .
هامش
( 1 ) - يا « اقوى الدليلين » محسوب مىشود و تحت قاعدهء اخذ به « اقوى الدليلين » قرار مىگيرد .