شرح
تذكر : مصنف قدّس سرّه اخبار « 1 » دالّ بر ترجيح را نپذيرفتند و قائل به تخيير شدند .
سؤال : آيا احكامى را كه اخبار علاجيه بيان كرده - از وجوب ترجيح يا تخيير - شامل موارد جمع عرفى هم مىشود يا نه به عبارت ديگر : آيا در موارد جمع عرفى ، مانند عام و خاص بايد به وسيلهء خاص ، عام را تخصيص زد و نبايد قائل به تخيير يا وجوب ترجيح شد ؟
جواب : « مشهور » اين است كه اخبار علاجيه ، شامل موارد جمع عرفى نمىشود و در موارد مذكور از نظر عرف تبعيت مىكنيم - مثلا بين عام و خاص ، جمع و به هر دو عمل مىكنيم .
سؤال : به چه دليل ، مشهور مىگويند اخبار علاجيه شامل موارد جمع عرفى نيست ؟
جواب : الف : ظهور اخبار علاجيه « سؤالا و جوابا « 2 » » در موارد تعارض است كه عرف در آن موارد از فهم مراد ، عاجز و متحير است - از حكم چنان مواردى سؤال شده و ائمه عليهم السّلام هم حكم همان موارد را بيان نمودهاند .
به عبارت ديگر : تخيير يا ترجيح « 3 » در موارد « تحيّر » است مثلا يك دليل مىگويد نماز جمعه در عصر غيبت ، واجب است لكن دليل ديگر مىگويد حرام است ، در اين نوع ، فروض است كه عرف ، متحير مىماند كه وظيفهاش عمل به كدام خبر است ، نه در آن مواردى كه با جمع بين دو دليل ، مراد متكلم را
هامش
( 1 ) - همان اخبار ترجيح كه مشروحا نقل و نقد نموديم . - ر . ك : صفحهء : 185 .
( 2 ) - اى سؤال الرواة عما اذا ورد جبران متعارضان و جواب الائمة « عليهم السلام » عن ذلك بالعلاج ترجيحا او تخييرا . ر . ك : الوصول الى كفاية الاصول 5 / 332 .
( 3 ) - كه از اخبار علاجيه استفاده كردهاند .