شرح
هم مىشود - مىدانند لكن شيخ اعظم قدّس سرّه فرمودهاند : علتش حكومت است « 1 » . اينك مصنف در مقام اعتراض بر فرمايش شيخ اعظم هستند .
سؤال : چرا وجه تقدم امارات بر اصول « حكومت » نيست ؟
جواب : هميشه دو دليلى كه حاكم و محكوم هستند بايد دليل حاكم ، شارح ، مفسر و متعرض بيان دليل محكوم باشد مانند : « اذا شككت بين الثلاث و الاربع فابن على الاربع » و « لا شك لكثير الشك » كه دليل حاكم « 2 » ، شارح و بيانگر مقدار « ما اريد » و مراد از دليل اول - محكوم - مىباشد و مىگويد : حكم مذكور در دليل اول - محكوم - مربوط به غير از « كثير الشك » است و اصلا « كثير الشك » نبايد به شك خود اعتنا كند .
اكنون شما اماره و يكى از اصول - مانند استصحاب - را در نظر بگيريد و ببينيد آيا دليل حجيت اماره بر دليل حجيت اصل ، جنبهء نظارت و مفسريت دارد و كميت و مقدار مراد از آن را براى شما بيان مىكند ؟ مسلما خير !
اگر خبر عادلى كه دليل حجيت آن « صدق العادل » « 3 » است ، قائم شد كه نماز جمعه ، در عصر غيبت ، واجب نيست در اين صورت آيا « صدق العادل » نسبت به استصحاب و « لا تنقض » جنبهء نظارت و شارحيت دارد و آن را براى ما تفسير مىكند ؟ خير ! « صدق العادل » به هيچ وجه « 4 » نسبت به دليل اصل ، نظارت ندارد .
هامش
( 1 ) - لازم به ذكر است كه وجه تقدم امارات بر اصول عقليه از نظر شيخ اعظم و مصنف « ورود » است لكن مصنف « ره » وجه تقدم اماره بر اصل شرعى را « ورود » مىدانند اما مرحوم شيخ فرمودهاند علتش حكومت است .
( 2 ) - لا شك لكثير الشك .
( 3 ) - حاصل و نتيجهء ادلهء امارات « صدق العادل » مىباشد .
( 4 ) - اي بشيء من الدلالات اللفظية الشارحة لمعنى الكلام . ر . ك : منتهى الدراية 8 / 43 .