شىء » همانطور كه نهى تحريمى را دربر مىگيرد نهى تنزيهى را نيز شامل است . « 1 » نتيجهء بحث در مقدّمهء چهارم اين شد كه نهى تنزيهى كراهتى داخل در محلّ بحث است .
مقدّمهء پنجم : آيا نهى غيرى داخل در محلّ نزاع است ؟
همانطور كه واجبات به دو قسم نفسى و غيرى تقسيم مىشوند ، محرّمات نيز به دو قسم نفسى و غيرى ( / مقدّمى ) تقسيم مىشوند . گاهى نهى ، نفسى است ، كه مستقلًا به عبادت يا معاملهاى تعلّق مىگيرد و گاهى غيرى است كه از راه مقدّميّت ، به چيزى تعلّق مىگيرد . در اينكه « آيا نهى غيرى داخل در محلّ نزاع است يا نه ؟ » اختلاف مهمّى بين محقّق قمى رحمه الله و مرحوم آخوند وجود دارد .
نظريهء محقّق قمى رحمه الله
مرحوم محقّق قمى مىفرمايد : نهى غيرى از محلّ نزاع خارج است ، زيرا همانطور كه در فرق واجب نفسى و واجب غيرى مطرح مىشد كه « واجب نفسى ، استحقاق عقوبت بر مخالفت دارد ولى واجب غيرى استحقاق عقوبت بر مخالفت ندارد » در مورد نهى نفسى و نهى غيرى نيز همين فرق وجود دارد . نهى نفسى استحقاق عقوبت بر مخالفت دارد ، « 2 » امّا نهى غيرى استحقاق عقوبت بر مخالفت ندارد .
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 284
( 2 ) - مخالفت نهى نفسى به اتيان حاصل مىشود ولى مخالفت واجب نفسى به ترك تحقّق پيدا مىكند .