عنوان وجود داشته باشد . پس اين چه حرفى است كه مرحوم آخوند مطرح كرده و خروج را به عنوان خروج ، منهى عنه دانسته است . خير ، هيچيك از دخول و خروج و بقاء ، به عنوان خودشان متعلّق نهى نيستند بلكه به عنوان مصداقيت براى « تصرف در مال غير » متعلّق نهى قرار گرفتهاند . ثانياً : وجوبى كه در ارتباط با خروج مطرح است ، وجوب مقدّمى است . به اين بيان كه ما از مبناى خودمان در مسألهء ضدّ و مسألهء مقدّمهء واجب عدول كرده و بگوييم : نهى از تصرف در مال غير ، مستلزم وجوب ضدّ عامّ آن - يعنى ترك تصرف - است و چون « خروج از دار غصبى » به عنوان مقدّمهء منحصره براى ترك تصرف است پس خروج از دار غصبى هم واجب است . اكنون ببينيم آيا متعلَّق وجوب غيرى در باب مقدّمهء واجب چيست ؟ مثال معروفى كه در باب مقدّمهء واجب مطرح مىشود اين است كه « نصب نردبان ، مقدّمه براى بودن بر پشت بام است » . در اينجا سه عنوان مطرح است : 1 - « وجود خارجى نصب نردبان » . 2 - « مفهوم و ماهيت نصب نردبان » . همان چيزى كه وجود را به آن اضافه مىكنيم . 3 - « مقدّمهء بودن بر پشت بام » . يعنى مولا « بودن بر پشت بام » را واجب كرده و ما بياييم بگوييم : متعلّق وجوب غيرى عبارت از « مقدّمهء بودن بر پشت بام » است . اين عنوان ، عنوانى غير از « نصب نردبان » است ، شاهدش اين است كه ما وقتى عنوان « نصب نردبان » را در ذهن خود تصور مىكنيم ، عنوان « مقدّمهء بودن بر پشت بام » به ذهن ما نمىآيد . آيا كدام يك از اين سه عنوان ، متعلّق وجوب غيرى قرار گرفتهاند ؟ عنوان اوّل - يعنى وجود خارجى نصب نردبان - نمىتواند متعلّق وجوب قرار گيرد ، زيرا در اين صورت بايد ابتدا متعلَّق در خارج وجود پيدا كرده و سپس تكليف به آن تعلّق
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 413
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٤١٣