« سجود براى خداوند » و « سجود براى غير خداوند » با مسألهء « حركت كلّى صلاتى » و « حركت كلّى غصبى » وجود دارد كه شما معتقديد « سجود » وحدت جنسى ندارد ولى « حركت كلّى » داراى وحدت جنسى است ؟ ممكن است مرحوم آخوند در پاسخ بگويد : فرق اين است كه در مسألهء « سجود براى خداوند » و « سجود براى غير خداوند » جايى نمىتوانيم پيدا كنيم كه هر دو عنوان با هم جمع شده باشند ولى « حركت كلّى صلاتى » و « حركت كلّى غصبى » در مورد « صلاة در دار غصبى » با هم اجتماع كردهاند . اگر مرحوم آخوند بخواهد چنين چيزى بفرمايد ، ما دو اشكال بر ايشان وارد مىكنيم : اشكال اوّل : بحث ما در ارتباط با تصادق نبود . بلكه ما در مورد واحد جنسى بحث مىكرديم كه شما « سجود براى خدا » و « سجود براى غير خدا » را از دايرهء واحد جنسى خارج كرديد . در حالى كه وجود تصادق ، به عنوان شرط براى تحقق واحد جنسى نيست . بين انسان و بقر ، تباين كلّى وجود دارد و امكان ندارد كه يكى از مصاديق بقر ، مصداق براى انسان هم باشد . ولى در عين حال انسان و بقر داراى وحدت جنسى مىباشند و اين دو در جنس حيوان مشتركند . به عبارت ديگر : در وحدت جنسى مسألهء تصادق بر مورد واحد مطرح نيست . به ندرت پيدا مىشود كه تصادق بر مورد واحد پيش آيد و الّا انواع و حتى اصناف يك نوع هم قابل تصادق نيستند و آنچه به عنوان قوام وحدت جنسى است اشتراك اين دو نوع در جنس واحد است . اشكال دوّم : برفرض كه ما از اشكال اوّل صرف نظر كنيم ، مىگوييم : بدون ترديد ، مادّهء اجتماع صلاة و غصب - كه شما مطرح كرديد - همان صلاة « 1 » متّحد با غصب است كه در دار غصبى واقع مىشود . در اين صورت ما سؤال مىكنيم :
مولا وقتى امر خودش را متوجه طبيعت كلّى صلاة و نهى را متوجه طبيعت كلّى غصب
هامش
( 1 ) - به عنوان واحد شخصى يا صنفى ، كه به زودى مورد بحث قرار مىگيرد .