المسلم » فرق است . مكلّف در « أقيموا الصلاة » ، وجود سارى مكلّف ( / همهء مكلّفين ) مىباشد ولى در « ادفنوا الميت المسلم » ، صرف الوجود مكلّف است كه هم با يك وجود سازگار است ، هم با ده وجود و هم با همهء وجودات طبيعت .
احتمال پنجم : « 1 » فرق بين واجب عينى و واجب كفائى در ارتباط با مكلّف به است ،
به اين گونه كه در واجب كفائى ، قيد مباشرت دخالت ندارد ولى در واجب عينى دخالت دارد . مثلًا « أقيموا الصلاة » كه واجب عينى را مطرح مىكند مىگويد : « بر همهء شما مكلّفين لازم است كه مباشرتاً نماز يوميّه را اتيان كنيد » . امّا در « ادفنوا الميت المسلم » ، كه واجب كفائى را مطرح مىكند ، قيد مباشرت دخالتى در مأمور به ندارد ، هرچند مكلّف در مورد دفن ميت ، همهء افراد مكلّفين مىباشند . مؤيد ى كه براى اين احتمال مطرح شده اين است كه بسيارى از بزرگان معتقدند اگر اصل وجوب چيزى محرز باشد ولى عينى و كفائى بودن آن مردّد باشد ، آن را بايد حمل بر واجب كفائى كرد . قائلين به احتمال پنجم مىگويند : اين حرفى كه بزرگان مطرح كردهاند ، هيچ وجهى ندارد جز اين كه در واجب عينى قيد مباشرت مدخليت دارد ، امّا در واجب كفائى مدخليّت ندارد . و شك در عينيت و كفائيت ، گويا به شك در وجود قيد مباشرت و عدم وجود آن برگشت مىكند . و روشن است كه مقتضاى اصالة الاطلاق در اينجا حمل بر « وجوب كفائى » است ، چون واجب كفائى بدون قيد مباشرت و واجب عينى همراه با قيد مباشرت است . البته اين حرف در مباحث گذشته مورد اشكال مرحوم آخوند واقع شد و ايشان
هامش
( 1 ) - فرق اين احتمال با احتمالات چهارگانهء قبلى اين است كه احتمالات چهارگانهء قبلى ، فرق بين واجب عينى و كفائى را در ارتباط با مكلّف مىدانستند ولى بنابراين احتمال فرق از ناحيهء مكلّف به است .