حقيقت واجب كفائى چيست ؟
هر تكليفى متقوّم به سه جهت است : 1 - مولاى تكليفكننده ، 2 - مكلّف كه تكليف بر او متوجه شده است 3 - مكلّف به ، كه همان عمل متعلّق تكليف است ، مثلًا در « أقيموا الصلاة » تكليف از ناحيهء شارع است و به همهء مكلّفين تعلّق گرفته و مكلّف به آنهم عبارت از صلاة است . اين سه جهت در ارتباط با واجب عينى روشن است . در ارتباط با واجب كفائى هم دو جهت « تكليفكننده » و « مكلّف به » روشن است . مثلًا در مورد صلاة بر ميّت ، مكلّف به عبارت از « صلاة بر ميّت » و تكليفكننده « خداوند » است . آنچه مورد بحث واقع شده اين است كه در واجب كفائى ، « مكلَّف كيست ؟ « 1 »
آيا مكلّف در واجب كفائى كيست ؟
در اين زمينه چند احتمال وجود دارد :
احتمال اوّل : مكلّف در واجب كفائى ، مجموع مكلّفين - من حيث المجموع - مىباشند ،
به خلاف واجب عينى كه در آن يكايك مكلّفين - يعنى جميع آنان - مكلّف مىباشند .
هامش
( 1 ) - همانطور كه در واجب تخييرى اشكال از ناحيهء « مكلّف به » بود و مولاى تكليفكننده و مكلَّف مشخص بودند .