مطرح است يا طبق آن مبنا بايد قائل به عدم اجزاء شد ؟
بررسى اجزاء در امر اضطرارى طبق مبناى مرحوم آخوند
مرحوم آخوند قائل به تعدّد امر بود و ظاهر تعبيرات حكايت از اين معنا مىكند .
تعدّد امر به اين معناست كه ما بگوييم : در اينجا دو نوع امر وجود دارد : امر اضطرارى و امر واقعى اوّلى ، « 1 » يعنى آن ( أقيموا الصّلاة ) كه متوجه واجدين ماء است غير از آن ( أقيموا الصّلاة ) است كه متوجه به فاقدين ماء است و گويا عنوان وجدان و فقدان در مخاطب اخذ شده و به واجدين ماء گفته شده است : « أيّها الواجدون للماء يجب عليكم الصلاة مع الوضوء » و به فاقدين ماء گفته شده است : « أيّها الفاقدون للماء يجب عليكم الصلاة مع التيمّم » . اين نهايت تصويرى است كه در ارتباط با تعدّد امر مىتوان بيان كرد . براى بررسى اين مسئله ، ابتدا يادآورى مىكنيم كه : اگر فاقد الماء در اوّل يا وسط وقت اقدام به خواندن نماز با تيمّم كرد - و فرض كرديم كه اين نماز او از نظر صحّت اشكالى ندارد - چنانچه بعداً كشف خلافى در ارتباط با آن صورت نگيرد صلاة او مجزى خواهد بود و قائل به تعدّد امر هم همين حرف را مىزند ، بههمينجهت مىگويد :
« اتيان مأمور به هر امرى نسبت به امر خودش مجزى است » . بنابراين مسألهء اجزاء و عدم اجزاء هيچ ربطى به بطلان و عدم بطلان صلاة با تيمّم ندارد ، بلكه در هر دو قول - اجزاء و عدم اجزاء - فرض بر اين است كه نماز با تيمّم بهصورت صحيح واقع شده و امر خودش را اسقاط كرده و بحث در اين است كه آيا نسبت به امر دوّم هم مجزى است يا نه ؟ حال اگر ما قائل به تعدد امر شديم مىگوييم : اگر فاقد الماء در اوّل يا وسط وقت
هامش
( 1 ) - ما فعلًا با امر ظاهرى كارى نداريم و آن را در جاى خود مورد بحث قرار مىدهيم .